Bir veri ihlali yaşandığında mağdurun önünde birbirinden bağımsız üç ayrı yol bulunur: ceza soruşturması, idari denetim ve içeriğe yönelik koruma tedbiri. Bu yollar birbirinin yerine geçmez; birinden alınan sonuç diğerini kendiliğinden başlatmaz. TCK 243-245, 5651 ve KVKK düzenlemelerinin kesiştiği bu alanda yanlış adrese yapılan başvuru, hem zaman hem delil kaybettirir.
Ceza Yolu: Suç Duyurusu Nereye Verilir?
Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme ve verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme fiilleri TCK'nın bilişim suçlarına ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirilir. Suç duyurusu Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; kolluğa verilen dilekçe de savcılığa iletilir. Fiilin işlendiği yer belirsizse, mağdurun bulunduğu yer savcılığına başvurulması ve yetkili birime gönderilmesinin talep edilmesi pratik bir çözümdür. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar çıkarsa, itiraz mercii sulh ceza hâkimliğidir ve bunun kendi süresi işler.
İdari Yol: Kurula Şikâyetin Ön Şartı
Kişisel verilerin hukuka aykırı işlendiğini düşünen ilgili kişinin, kural olarak önce veri sorumlusuna başvurması gerekir. Bu ön başvuru yapılmadan doğrudan Kurula iletilen şikâyet, şekil eksikliği nedeniyle işleme alınmayabilir. Veri sorumlusunun yanıt vermemesi ya da yanıtın yetersiz kalması hâlinde şikâyet yolu açılır. Kurul kararlarının hukuka uygunluk denetimi ise idari yargıda yapılır; bu aşamada ceza dosyasındaki gelişmelerin beklenmesi zorunlu değildir.
İçerik Yolu: Erişimin Engellenmesi
Sızdırılan verilerin bir internet sitesinde yayımlanması hâlinde, kişilik hakkı ihlaline dayalı erişimin engellenmesi talebi 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğine yöneltilir. Bu talep, suç duyurusundan bağımsızdır ve çok daha kısa sürede sonuç verir. İçeriğin yayından kaldırılması için önce sağlayıcıya başvurulması yolu da açıktır; sonuç alınamazsa hâkimliğe gidilir.
Delilin Kaybolmadan Kaydedilmesi
- Ekran görüntülerini tarih ve saat bilgisi görünecek biçimde alın.
- Bağlantı adreslerini tam hâliyle yazılı olarak not edin.
- Size gelen bildirim ve uyarı e-postalarını başlık bilgileriyle birlikte saklayın.
- Cihaz üzerinde inceleme yapılacaksa, cihazı kapatmadan uzman görüşü alın.
- Bankacılık veya hesap hareketlerinde anormallik varsa kayıtları hemen talep edin.
Başvuru Sırasını Kurmak
- İhlalin türünü belirleyin: erişim mi, ifşa mı, veri kaybı mı?
- Yayılmayı durdurmak öncelikliyse önce erişim engelleme yoluna gidin.
- Ceza sorumluluğu için savcılığa ayrı bir dilekçe verin.
- Veri sorumlusuna yazılı başvuruyu yapın ve yanıt süresini takip edin.
- Yanıt gelmezse Kurula şikâyet dosyasını hazırlayın.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. İhlalin kapsamı, verinin niteliği ve sorumlu kurumun statüsü izlenecek yolu ve süreleri değiştirebilir; ilk günlerde yapılacak hatalar telafi edilemeyebileceğinden hukuki destekle hareket edilmesinde yarar vardır.