Yapay zekâ ile üretilmiş sahte görüntü ve ses kayıtlarında zarar hızla büyür; içerik saatler içinde çoğalarak farklı platformlara yayılır. Bu dosyalarda belirleyici olan, talebin türüne göre doğru kapının seçilmesidir. Kaldırma, ceza soruşturması ve tazminat üç ayrı süreçtir ve tek bir başvuruyla yürütülemez.
Talep Türünü Ayrıştırmak
İçeriğin yayından kaldırılması veya erişimin engellenmesi, 5651 sayılı Kanun çerçevesinde sulh ceza hâkimliğinden istenir. Fiilin cezalandırılması talebi ise Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikâyetle yürür; somut olaya göre TCK’daki özel hayatın gizliliğini ihlal, hakaret, müstehcenlik veya bilişim sistemine ilişkin suç tipleri gündeme gelebilir. Kişilik haklarına saldırıdan doğan maddi ve manevi tazminat talebi ise hukuk mahkemesinde ayrıca ileri sürülür. Bu üç yol birbirinin yerine geçmez.
Hızlı Yolun Kullanılması
Özel hayatın gizliliğini ihlal eden yayınlar bakımından mevzuat, doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna başvurulabilmesine ve talebin gecikmeksizin yerine getirilmesine imkân tanıyan bir usul öngörmüştür. Bu yolla alınan tedbirin, kanunda belirlenen süre içinde hâkim onayına sunulması gerekir. Başvurunun içeriğin bulunduğu bağlantı adresleri açıkça gösterilerek yapılması, kararın uygulanabilirliğini doğrudan etkiler.
Delili Kaybolmadan Sabitlemek
- Bağlantı adresi, yayın tarihi ve hesap bilgisi ekran görüntüsüyle birlikte kaydedilmelidir.
- Görüntünün üretildiği veya ilk paylaşıldığı hesaba ilişkin veriler, platform tarafından silinmeden talep edilmelidir.
- İçeriğin sahte olduğunu gösteren teknik inceleme talebi soruşturma aşamasında ileri sürülmelidir.
- Yayılma hızını gösteren paylaşım ve görüntülenme verileri, manevi tazminat talebinin dayanağını oluşturur.
Kararın Kapsamı Sorunu
Erişim engeli kararları kural olarak belirli bağlantı adresleri bakımından uygulanır. Aynı içerik başka adreslerde yeniden yayımlandığında karar kendiliğinden bunları kapsamaz; bu nedenle takip yapılması ve yeni adresler için ek talepte bulunulması gerekir. Kararın tümüyle siteye yönelik istenmesi hâlinde ölçülülük tartışması doğacağından, talep somut bağlantılarla sınırlandırılarak kurulmalıdır.
Kişisel Veri Boyutu
Deepfake içerikte kişinin görüntüsü ve sesi işlendiğinden, olayın KVKK kapsamında ayrı bir boyutu bulunur. İçeriği yayan veya barındıran veri sorumlusuna yapılacak başvuru ve sonrasında Kurula iletilecek şikâyet, erişim engeli sürecinden bağımsız olarak yürütülebilir. Bu yol, içeriğin kaldırılmasının yanı sıra verinin silinmesi bakımından da sonuç doğurabilir.
Bu tür dosyalarda ilk saatlerde atılan adımlar sonucu belirler; hangi talebin hangi mercie yöneltileceğinin somut içerik incelenerek bir hukukçuyla planlanması önerilir.