Satın alınan bir malın gizli veya açık bir kusur taşıması, alıcıya birden çok seçimlik hak tanır. TBK ve tüketici işlemlerinde TKHK çerçevesinde ayıplı ifadan doğan sorumluluk, doğru zamanlama ve doğru ispatla işletilebilir. Rehber, ayıp iddiasını pratik açıdan ele alır.
Ayıbın Türü ve Bildirim
Ayıp; malın vaat edilen niteliği taşımaması ya da kullanım amacına elverişsiz olmasıdır. Açık ayıplarda muayene ve bildirim, gizli ayıplarda ise ortaya çıktığı an belirleyicidir. Alıcının, kusuru fark ettiğinde durumu makul sürede satıcıya bildirmesi, haklarını koruması için kritik ilk adımdır.
Alıcının Seçimlik Hakları
Ayıplı malla karşılaşan alıcının önünde birkaç yol vardır ve bu haklar arasında seçim yapılır:
- Sözleşmeden dönerek ödediği bedeli geri isteme
- Malı alıkoyup bedelde indirim talep etme
- Ücretsiz onarım isteme
- Koşulları varsa ayıpsız yenisiyle değişim
İspatın Kilit Noktası
Uyuşmazlığın merkezinde çoğu zaman şu soru vardır: ayıp, malın teslimi anında var mıydı? Bu nedenle satış belgesi, teslim tarihi, ürünün durumunu gösteren görseller ve varsa teknik bir tespit raporu, iddianın belkemiğini oluşturur. Kusurun kullanım hatasından değil, malın kendisinden kaynaklandığını gösteren deliller öne çıkar.
Bilirkişi ve Teknik Tespit
Ayıbın niteliği tartışmalıysa, dava öncesi veya sırasında yapılan teknik inceleme yön verir. Malın hâlen mevcut ve incelemeye elverişli olması bu noktada önem taşır; bu yüzden ayıplı ürünün korunması ve değiştirilmemesi tavsiye edilir.
Her satış ilişkisinin belgeleri ve süre koşulları farklıdır. Ayıp iddianızda hangi hakkı kullanmanın en isabetli olduğunu bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.