Ayıplı ifadan doğan uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman ayıbın varlığı konusunda değil, zararın miktarı konusunda ayrışır. TBK ve TKHK hükümlerinin uygulama alanına göre değişen seçimlik haklar bir yana bırakıldığında, dosyanın kaderini belirleyen asıl unsur, talep edilen rakamın hangi kayda dayandığıdır. HMK çerçevesinde hesabın denetlenebilir olması beklenir; gerekçesiz bir toplam rakam, karşı tarafın itirazı karşısında savunmasız kalır.
Zararı Kalem Kalem Ayırın
Tek bir toplam yerine zararı bileşenlerine ayırmak, hem hesabı savunulabilir kılar hem de hangi kalemin belgesiz kaldığını gösterir. Tipik bileşenler şunlardır: ayıbın giderilmesi için yapılan gider, ayıp nedeniyle uğranılan değer kaybı, kullanım kaybından doğan zarar ve ayıpla nedensellik bağı kurulabilen dolaylı giderler. Her kalemin karşısına dayandığı belge yazıldığında, dosyanın zayıf halkası kendiliğinden görünür.
Muayene ve Bildirimin Belgelenmesi
Ayıplı ifada en sık kaybedilen nokta, ayıbın fark edilmesinden sonra karşı tarafa yapılan bildirimin ispat edilememesidir. Telefonla yapılan görüşme, karşı taraf inkâr ettiğinde delil değeri taşımaz. Bildirimin tarihini ve içeriğini gösteren yazılı bir kayıt bulunması, hem seçimlik hakkın zamanında kullanıldığını hem de karşı tarafa düzeltme imkânı tanındığını ortaya koyar.
Hesap Tablosunu Denetleme Sırası
- Her kalem için tarih, tutar ve belge türünü tek satırda gösterin.
- Fatura veya ödeme kaydı olmayan kalemleri ayrı işaretleyip alternatif delil arayın.
- Aynı zararın iki kalemde tekrar sayılıp sayılmadığını kontrol edin.
- Talebin faiz başlangıç tarihini hangi olguya bağladığınızı yazın.
- Hesabı, bilirkişinin aynı verilerle yeniden üretebileceği biçimde sadeleştirin.
Bilirkişi İncelemesine Hazırlık
Teknik inceleme gerektiren dosyalarda ayıbın niteliği kadar, ayıbın ne zaman ortaya çıktığı da tartışılır. İnceleme öncesinde ayıbın mevcut hâlini gösteren tarihli görsel kayıtların bulunması, sonradan yapılan onarımların incelemeyi imkânsız hâle getirmesini önler. Rapor geldiğinde ise itirazın soyut bir eleştiri değil, raporun hangi verisinin hangi belgeyle çeliştiğini gösteren somut bir metin olması gerekir.
Bu rehber genel bilgi sunar; sözleşmenin tipi, tarafların sıfatı ve ayıbın niteliği hem hakların hem de hesabın yapısını değiştirebilir. Somut dosyanız için hukuki değerlendirme almanız önerilir.