Haksız fiil davalarında kaybedilen dosyaların önemli bir kısmı, olayın yaşanmadığı için değil, zararın rakamla ve belgeyle kurulamadığı için kaybedilir. TBK haksız fiil sorumluluğunun şartlarını ve tazminatın belirlenmesinde göz önüne alınacak ölçütleri düzenlerken, HMK ispat yükünü ve talep sonucunun nasıl kurulacağını belirler. Tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde TKHK ayrıca devreye girer. Bu rehber, tazminat hesabını delil eksikliğine karşı dayanıklı kurmak için hazırlanmıştır.
Zararı kalemlere ayırmadan hesap yapılmaz
Tek bir toplam rakam yerine zarar, kaynağına göre ayrıştırılmalıdır: fiilî zarar, tedavi ve bakım giderleri, kazanç kaybı, malvarlığındaki değer düşüşü ve manevi zarar ayrı başlıklar altında toplanır. Her kalem için ayrı dayanak gösterilmediğinde, bilirkişi incelemesinde kalemlerin bir bölümü hesap dışında kalır.
Hesabı ayakta tutan belgeler
- Olay tespit tutanağı, kolluk kaydı veya olayın anını gösteren kayıtlar
- Fatura, ödeme dekontu, onarım teklifi ve gider belgeleri
- Gelir durumunu gösteren kayıtlar: bordro, sigorta hizmet dökümü, meslek odası kaydı
- Sağlık kuruluşu raporları, epikriz ve tedavi süreci belgeleri
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar ve ihtarname
İlliyet bağı ve kusur oranı
Zarar ile eylem arasındaki bağlantı tartışmalıysa, davanın ağırlığı hesap tartışmasından nedensellik tartışmasına kayar. Araya giren başka bir sebebin bulunduğu iddiasına karşı, olay öncesi durumu gösteren kayıtların dosyaya konulması gerekir. Zarar görenin kendi davranışının katkısı ileri sürüldüğünde, indirim talebini karşılayacak somut açıklama önceden hazırlanmalıdır.
Talep sonucu ve faiz başlangıcı
Dilekçedeki talep sonucu, her kalem için ayrı miktar ve ayrı faiz başlangıcı gösterecek biçimde yazılmalıdır. Faizin hangi tarihten yürütüleceği, temerrüdün nasıl doğduğuna bağlı olduğundan ihtarnamenin tebliğ tarihi dosyada belgelenmelidir.
Zamanaşımı ve hesabın sonradan büyütülmesi
Zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar; bu nedenle öğrenme tarihinin nasıl belirlendiği baştan yazılı hâle getirilmelidir. Bilirkişi raporu sonrası talebin artırılması gerekebileceği öngörülerek, dava dilekçesinde bu yönde açık bir kayıt düşülmesi ve delil listesinin buna göre kurulması yararlıdır. Eylem aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza dosyasındaki tespitlerin hukuk dosyasına getirtilmesi talep edilmelidir.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır; olayın niteliği, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi ve zararın türü hesabı kökten değiştirebilir. Somut dosyada hesap kurgusunun hukuki destekle oluşturulması önerilir.