Arabuluculuk masasına oturmak alacağı güvence altına almaz; süreç doğru yönetilmediğinde zamanaşımı sessizce işlemeye devam eder. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu rehber, sözleşmeden doğan bir alacakta arabuluculuk ile zamanaşımı ilişkisini ve süre kaybını önleyecek kontrolleri ele alır.
Muacceliyet Anını Doğru Tespit Etmek
Zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu anda işlemeye başlar. Vadeli bir ödemede vade tarihi, dönemsel edimlerde her dönem için ayrı bir başlangıç, ihbara bağlı borçlarda ise ihbarın yapılabileceği an belirleyicidir. Uygulamada en sık hata, tüm alacak kalemleri için tek bir başlangıç tarihi varsayılmasıdır; oysa fatura fatura veya dönem dönem farklı tarihler söz konusu olabilir.
Sürenin Kesilmesi ve Durması
- Borçlunun borcu ikrar etmesi, kısmi ödeme yapması veya teminat vermesi
- Alacaklının dava açması ya da icra takibi başlatması
- Kesilme hâlinde sürenin yeniden ve baştan işlemeye başlaması
- Kanunda öngörülen hâllerde sürenin durması ve engel kalkınca kaldığı yerden devam etmesi
Bu ayrım pratikte önemlidir: kesilme süreyi sıfırlar, durma ise yalnızca askıya alır. Hangi olayın hangi sonucu doğurduğu belgeyle gösterilmelidir.
Arabuluculuk Sürecinin Süreye Etkisi
Ticari uyuşmazlıklar ile tüketici uyuşmazlıklarının bir kısmında arabuluculuk dava şartıdır. Süreç başlatıldığında zamanaşımının işlemesi bakımından kanunun öngördüğü koruma devreye girer; ancak bu korumadan yararlanabilmek için başvurunun usulüne uygun yapılmış ve sürecin resmî kayda geçmiş olması gerekir. Taraflar arasındaki gayriresmî görüşmeler bu sonucu doğurmaz.
Son Tutanağın İçeriği Neden Belirleyicidir?
- Tutanakta uyuşmazlığın konusunun ve talep edilen tutarın açıkça yazılı olmasını isteyin.
- Anlaşmama hâlinde bunun gerekçesinin kayda geçmesi sonraki aşamada işinize yarar.
- Kısmi anlaşma varsa hangi kalemde anlaşıldığı kalem kalem gösterilmelidir.
- Tutanağın tarihi, dava açma süresi bakımından çıpa oluşturur; örneğini muhafaza edin.
- Anlaşma sağlandıysa icra edilebilirlik yönünden gerekli işlemi ihmal etmeyin.
Masaya Oturmadan Önce
Alacağın dayanağı sözleşme, teslim/ifa kayıtları, faturalar ve ödeme dekontları tek bir dosyada toplanmalıdır. Karşı taraf borcu ikrar ederse bunun tutanağa geçirilmesi, sonraki aşamada ispat yükünü hafifletir.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; sözleşmenin türü ve tarafların sıfatı uygulanacak süreyi değiştirebilir. Zamanaşımı hesabı hata kaldırmadığından, hesaplamayı bir hukukçuyla teyit etmeniz önerilir.