Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde dosyanın ilk kırılma noktası, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulup başvurulmayacağıdır. TBK haksız fiilin unsurlarını ve zamanaşımını belirlerken, HMK ile arabuluculuğa ilişkin düzenlemeler hangi uyuşmazlıkların dava şartına tabi olduğunu tayin eder. Tüketici ilişkisinden doğan bir zarar söz konusuysa TKHK-nın kendi başvuru mekanizması ayrıca devreye girer.
Önce Uyuşmazlığın Niteliğini Belirleyin
Aynı olaydan doğan talep, tarafların sıfatına göre farklı bir usul rejimine girebilir. Zarar bir ticari ilişki çerçevesinde doğmuşsa, konusu para alacağı olan taleplerde arabuluculuk dava şartı olarak karşımıza çıkar. Buna karşılık kişilik haklarına saldırıdan doğan bazı talepler ile tüketici işlemleri farklı kanallara tabidir. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce şu üç soru cevaplanmalıdır: taraflar tacir mi, talep para alacağı mı yoksa tespit veya men talebi mi, uyuşmazlık özel bir kanunun kapsamında mı?
Zamanaşımını Arabuluculuk Süreciyle Birlikte Hesaplamak
Haksız fiilde zamanaşımı, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı süre ile fiil tarihinden itibaren işleyen süre şeklinde ikili bir yapı gösterir. Ayrıca fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının uygulanabildiği hâller vardır. Arabuluculuk başvurusunun bu sürelere etkisi ile son tutanağın tarihinden itibaren dava açma süresi ayrı ayrı takip edilmelidir. Uygulamada en sık kaybedilen dosyalar, anlaşamama tutanağı alındıktan sonra dosyanın rafta beklediği dosyalardır.
Müzakereye Rakamla Gitmek
Arabuluculuk toplantısına hazırlıksız gidilmesi, sürecin sonuçsuz kalmasının başlıca sebebidir. Talep, kalem kalem çıkarılmalıdır: maddi zarar için fatura, onarım bedeli, kazanç kaybını gösteren belgeler; bedensel zarar varsa tedavi giderleri ve rapor; manevi talep için ise olayın niteliğini gösteren belgeler. Karşı tarafa toplantı öncesinde bir hesap tablosu iletilmesi, müzakerenin soyut pazarlıktan çıkıp sayısal bir zemine oturmasını sağlar. Kusur oranı tartışmalıysa, bu oranın hangi belgeye dayandırıldığı da yazılmalıdır.
Anlaşma Belgesini İmzalamadan Önceki Son Kontrol
Arabuluculuk anlaşma belgesi, koşulları sağladığında icra edilebilirlik bakımından güçlü bir belgedir; ancak kapsamı da o ölçüde bağlayıcıdır. İmzadan önce şunlar kontrol edilmelidir: anlaşma yalnızca maddi zararı mı kapsıyor, ileride ortaya çıkabilecek zararlar için hak saklı tutuluyor mu, ödeme takvimi ve gecikme sonuçları yazılmış mı, üçüncü kişilere karşı talep hakkı etkileniyor mu? Özellikle sağlık durumu henüz kesinleşmemiş bedensel zararlarda erken imzalanan geniş kapsamlı bir ibra, sonradan telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Anlaşmama kararı verildiğinde ise tutanaktaki tarih, dava takviminin başlangıcı olarak işaretlenmelidir.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Olayın türü, tarafların sıfatı ve zararın kapsamı usul yolunu değiştirebileceğinden, somut uyuşmazlığınızda hukuki destek almanız faydalı olacaktır.