Haksız fiilden doğan tazminat talepleri, TBK'nın sorumluluk hükümlerine dayanır; ancak talebin muhatabı ve niteliği, uyuşmazlığın dava açılmadan önce arabuluculuğa götürülmesinin gerekip gerekmediğini belirler. Ticari iş niteliğindeki uyuşmazlıklar ile TKHK kapsamına giren ilişkilerde bu değerlendirme farklı sonuç verir. HMK'nın dava şartlarına ilişkin düzeni ise, zorunlu olduğu hâlde tamamlanmayan aşamanın dosyayı esasa girilmeden sonlandıracağını gösterir. Bu rehber, arabuluculuk aşamasının usulüne uygun yürütülmesine odaklanır.
Zorunlu mu, İhtiyari mi: İlk Ayrım
Aynı olaydan doğan talepler farklı hukuki nitelendirmelere tabi olabilir. Örneğin bir olayda hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil ileri sürülüyorsa, taleplerin dayanağı ve tarafların sıfatı arabuluculuk zorunluluğunu değiştirebilir. Bu nedenle başvurudan önce, talebin hangi hukuki temele dayandığı ve karşı tarafın sıfatının ne olduğu yazılı olarak tespit edilmelidir. Tereddüt hâlinde arabuluculuğa başvurmak, gereksiz bir aşama gibi görünse de dava şartı tartışmasını baştan ortadan kaldırır.
Başvuru Formunda Sık Yapılan Hatalar
- Karşı tarafın unvanının veya kimlik bilgilerinin eksik yazılması ve tebligatın ulaşmaması
- Uyuşmazlık konusunun tek cümleyle ve talep kalemleri belirtilmeden tanımlanması
- Birden fazla sorumlu bulunmasına rağmen bir kısmının başvuruya dâhil edilmemesi
- Talep tutarının başvuruda çok dar tutulup davada genişletilmesi
- Son tutanağın anlaşmama gerekçesini göstermeyecek biçimde düzenlenmesi
Görüşme Öncesi Hazırlık Sırası
- Olayın oluşuna ilişkin tutanak, rapor ve görüntü kayıtları tek dosyada toplanır.
- Zarar kalemleri maddi ve manevi olarak ayrılır, her kalem belgeyle eşleştirilir.
- Kusur oranı tartışmalıysa, teknik değerlendirme ihtiyacı önceden not edilir.
- Görüşmede kabul edilebilecek alt sınır ve karşılığında beklenen edim önceden belirlenir.
- Anlaşma sağlanırsa metnin infaza elverişli biçimde yazılması için hazırlık yapılır.
Anlaşma Belgesinin İçeriği
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, ileride yeniden tartışma çıkmasını önleyecek açıklıkta olmalıdır. Ödemenin tutarı, tarihi, yöntemi ve gecikme hâlinde uygulanacak sonuç açıkça yazılmalı; anlaşmanın hangi talepleri kapsadığı ve hangi taleplerin saklı tutulduğu tereddütsüz gösterilmelidir. Özellikle ileride ortaya çıkabilecek zararlara ilişkin hakların saklı tutulup tutulmadığı, bedensel zarar içeren dosyalarda belirleyici olur.
Anlaşmama Hâlinde Dava Hazırlığı
Görüşmeden sonuç alınamazsa, son tutanak dava dilekçesinin eki olarak sunulur. Bu aşamada zaman kaybetmemek için, arabuluculuk süreci devam ederken dava dilekçesinin taslağının hazırlanması yerinde olur. Görüşmede karşı tarafın ileri sürdüğü savunmalar, dava dilekçesinde bu savunmaları karşılayacak biçimde delil listesi kurmak için değerli bir bilgi kaynağıdır.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; olayın niteliği ve tarafların sıfatı süreci baştan değiştirebilir. Başvuru formunu doldurmadan önce talebinizi bir hukukçuyla birlikte nitelendirmeniz önerilir.