Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davanın kaderini belirleyen iki unsur vardır: zararın somut biçimde ortaya konulması ve talebin süresinde ileri sürülmesi. Fiilin haksızlığı taraflar arasında tartışmasız olsa bile, zarar kalemleri belgelenmediğinde talep büyük ölçüde eksik karşılanır.
Zararı Kalemlere Ayırmadan Dilekçe Yazılmaz
TBK sistematiğinde maddi ve manevi zarar ayrı ayrı değerlendirilir. Maddi zarar da kendi içinde fiilî zarar, yoksun kalınan kâr, tedavi ve bakım giderleri gibi alt kalemlere ayrılır. Her kalem için ayrı bir dayanak belgesi bulunmalıdır: fatura, ödeme dekontu, onarım teklifi, gelir kaybını gösteren kayıtlar. Kalem ayrımı yapılmadan toplu bir rakam yazılması, bilirkişi incelemesinde talebin bir kısmının karşılıksız kalmasına yol açar.
Delil Tazeyken Toplanır
Haksız fiil delillerinin önemli kısmı zamanla kendiliğinden yok olur. Bu nedenle olaydan hemen sonra yapılacak işlemler, aylar sonra yapılacak her şeyden değerlidir:
- Olay yerinin ve zararın tarih bilgisi görünür şekilde fotoğraflanması
- Çevredeki kamera kayıtlarının saklanması için ilgili işletmeye yazılı talep iletilmesi
- Tanıkların kimlik ve iletişim bilgilerinin aynı gün not edilmesi
- Onarım öncesi durumun tespiti için mahkemeden delil tespiti istenmesi
- Tedavi sürecinde tüm rapor ve reçetelerin tek dosyada toplanması
Ceza Dosyası ile Hukuk Davasının İlişkisi
Aynı fiil hem suç hem haksız fiil oluşturabilir. Ceza soruşturmasında toplanan bilirkişi raporları, olay yeri inceleme tutanakları ve ifadeler hukuk davası bakımından da önemli bir kaynaktır; dosyanın getirtilmesi talep edilebilir. Ancak ceza dosyasının sonucunun beklenmesi her zaman lehe değildir. Beraat kararı tazminat talebini kendiliğinden ortadan kaldırmadığı gibi, ceza dosyasının uzun sürmesi hukuk davasında süre bakımından bir güvence de sağlamaz.
Zamanaşımı Saati Ne Zaman İşlemeye Başlar?
TBK, haksız fiil tazminatı için zararı ve failin kim olduğunu öğrenme tarihinden itibaren işleyen iki yıllık ve her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıllık süreler öngörür. Fiil aynı zamanda suç teşkil ediyor ve ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse, o süre uygulanır. Kritik nokta, iki yılın olay tarihinden değil öğrenme tarihinden işlemesidir; failin sonradan belirlendiği dosyalarda bu ayrım belirleyici olur ve öğrenme anının belgeyle gösterilmesi gerekir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi göstermektedir. Zararın niteliği, olayın tarihi ve tarafların sıfatı süre hesabını değiştirebileceğinden, talep oluşturmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz önerilir.