Sözleşmeden doğan alacak ve tazminat taleplerinde artık ilk durak çoğu zaman mahkeme değil arabuluculuk masasıdır. TBK ile kurulan maddi hukuk çerçevesi, HMK usul kuralları ve tüketici ilişkilerinde TKHK bir araya geldiğinde, aynı ihlal için birden fazla yol açılır. Bu rehber, arabuluculuk aşamasının yalnızca bir formalite gibi görülmesinin doğurduğu süre ve hak kayıplarına odaklanır.
Hangi Uyuşmazlıkta Zorunlu Aşama Var
Ticari nitelikteki alacak ve tazminat talepleri ile işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların önemli bölümünde arabuluculuk dava şartıdır. Kira ilişkilerinden doğan bazı uyuşmazlıklar da bu kapsama alınmıştır. Dava şartı olan bir uyuşmazlıkta doğrudan dava açılırsa, dosya esasa girilmeden usulden reddedilir; bu ret, zaman kaybının yanı sıra karşı taraf lehine vekâlet ücretine de yol açabilir.
Zamanaşımı Bakımından Kritik Kural
Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Bu koruma, yalnızca usulüne uygun yapılan başvuru için geçerlidir. Yanlış büroya yapılan ya da karşı tarafın kimliği hatalı gösterilen bir başvurunun bu sonucu doğurup doğurmayacağı tartışmaya açıktır; bu nedenle süresi dolmak üzere olan alacaklarda başvuru bilgilerinin doğruluğu ayrıca kontrol edilmelidir.
Masaya Hazırlıksız Gelmenin Bedeli
- Alacağın anapara, faiz ve fer’ileri şeklinde ayrıştırılmamış olması
- Sözleşmedeki temerrüt, ihtar ve fesih hükümlerinin okunmadan görüşmeye girilmesi
- Karşı tarafın yetkili temsilcisinin toplantıda bulunmaması
- Kısmi anlaşma imkânının hiç değerlendirilmemesi
Son Tutanak ve Sonrasındaki Kısa Süre
- Anlaşmama hâlinde düzenlenen son tutanağın aslı ya da onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir
- Eklenmediği takdirde mahkemece verilen kesin süre içinde tamamlanmazsa dava usulden reddedilir
- Anlaşma hâlinde tutanağın icra edilebilirlik yönü baştan düşünülmeli, edimler ölçülebilir yazılmalıdır
- Kısmi anlaşmada, anlaşılamayan kalemlerin tutanakta açıkça gösterilmesi gerekir
Kapanış
Arabuluculuk, taraflara sonucu kendi kontrollerinde tutma imkânı verir; ancak yanlış kurgulanmış bir tutanak, kazanılmış bir hakkı tartışmalı hâle getirebilir. Sözleşmenizin özel hükümleri sonucu değiştirebileceğinden, görüşmeye gitmeden önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olacaktır.