Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde süre, sözleşmesel taleplere göre çok daha hızlı işler ve başlangıcı öğrenme anına bağlıdır. Bu dosyalarda ikinci bir zorluk daha vardır: zararı doğuran olayda birden fazla kişi rol almışsa, aralarındaki iç ilişki ancak doğru zamanda yapılacak bir ihbarla korunabilir. Aşağıda Türk Borçlar Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde bu iki başlık birlikte ele alınmaktadır.
Öğrenme Anı Nasıl Belirlenir
Haksız fiilde zamanaşımı, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl olarak düzenlenmiştir. Buradaki öğrenme, zararın varlığından şüphelenmeyi değil, kapsamını ve sorumlusunu belirleyebilecek düzeyde bilgi sahibi olmayı ifade eder. Sağlık zararlarında tedavinin tamamlanması, kalıcı zararlarda ise durumun sabitlenmesi bu bakımdan önem taşır.
Ceza Zamanaşımının Etkisi
Zararı doğuran fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyor ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat talebi bakımından bu daha uzun süre uygulanır. Bu kural, iki yıllık sürenin geçtiği düşünülerek kapatılan pek çok dosyayı yeniden açılabilir kılar. Bu nedenle süre değerlendirmesi yapılmadan önce fiilin ceza hukuku bakımından nitelendirilmesi gerekir.
Davanın İhbarı Neden Önemli
Davayı kaybetmesi hâlinde üçüncü kişiye rücu edebileceğini düşünen taraf, Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki davanın ihbarı kurumuna başvurabilir. İhbar, üçüncü kişinin sonraki rücu davasında bazı savunmaları ileri sürmesini sınırlandırır ve ispat yükünü hafifletir. İhbarın yargılamanın hangi aşamasına kadar yapılabileceği ve ihbar edilenin davaya katılma imkânı, dilekçe planlanırken göz önünde tutulmalıdır.
Adım Sıralaması
- Fiil tarihi, zararın ortaya çıktığı tarih ve sorumlunun öğrenildiği tarih ayrı ayrı yazılır.
- Fiilin suç oluşturup oluşturmadığı ve varsa ceza soruşturması dosya numarası not edilir.
- Zarardan sorumlu olabilecek tüm kişiler listelenir; işveren, araç işleteni ve sigortacı gibi sorumluluk türleri ayrıştırılır.
- Rücu ilişkisi öngörülüyorsa ihbar dilekçesi yargılamanın erken aşamasında hazırlanır.
- Zarar kalemleri belgelenir; belgelenemeyen kalemler için hesap yöntemi baştan belirlenir.
Müteselsil Sorumlulukta Süre Yönetimi
- Her sorumlu bakımından öğrenme tarihi farklı olabileceğinden süreler ayrı izlenmelidir.
- Bir sorumluya karşı açılan dava, diğerleri bakımından süreyi kendiliğinden korumaz.
- Sigorta şirketine yapılan başvuru ile fail aleyhine yürütülen sürecin takvimi ayrı tutulmalıdır.
- Kısmi ödeme alındığında, kalan zarar için hangi tarihten itibaren süre işleyeceği değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgi amaçlıdır ve her olayın kusur dağılımı, zarar türü ile sorumlu çevresi farklıdır. Zararı fark ettiğiniz tarihi belgeleyip erken aşamada hukuki görüş almanız, hem kısa süreyi hem rücu imkânını korumanızı sağlar.