Sözleşmeden doğan alacaklarda en sık kaybedilen hak, borcun varlığı tartışmasız olduğu hâlde süre geçtiği için tahsil edilemeyen alacaktır. Dava şartı arabuluculuğun kapsamı genişledikçe, tarafların en çok merak ettiği soru da netleşti: arabuluculuğa gitmek zamanaşımını nasıl etkiler?
Süre Ne Zaman İşlemeye Başlar?
Türk Borçlar Kanunu bakımından zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu, yani istenebilir hâle geldiği anda işlemeye başlar. Sözleşmede vade varsa vade tarihi, yoksa ihtarla belirlenen tarih esas alınır. Uygulamada hata, faturanın düzenlendiği tarihin otomatik başlangıç sayılmasıdır; oysa teslim, ayıp ihbarı veya kısmi ödeme başlangıcı değiştirebilir.
Arabuluculuk Bürosuna Başvurunun Etkisi
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımının durduğunu ve hak düşürücü sürenin işlemediğini öngörür. Yani süreç boyunca sayaç durur, tutanakla birlikte kaldığı yerden devam eder. Bu koruma başvurunun usulüne uygun yapılmasına bağlıdır; taraf bilgileri hatalı girilen ya da hiç yapılmayan başvuru bu etkiyi doğurmaz.
Durma ile Kesilme Aynı Şey Değildir
- Durma: süre işlemez, engel kalkınca kalan süre üzerinden devam eder.
- Kesilme: süre sıfırlanır ve baştan işlemeye başlar; dava açılması, icra takibi, borçlunun borcu ikrar etmesi veya kısmi ödeme tipik kesme sebepleridir.
- Karşı tarafın yazışmadaki bir cümlesi ikrar sayılabileceğinden, e-posta trafiği bu gözle taranmalıdır.
Uzlaşma Görüşmesinde Söylenenlerin Değeri
Arabuluculuk görüşmesi gizlidir ve orada yapılan açıklamalar kural olarak davada delil olarak kullanılamaz. Bu nedenle karşı tarafın toplantıda borcu kabul etmesine güvenerek dava dosyasını zayıf kurmak risklidir. Kabul beyanı ancak anlaşma belgesine yazıldığında hukuken kullanılabilir bir metne dönüşür.
Pratik Sıralama
- Muacceliyet tarihi belgeyle sabitlenir ve uygulanacak zamanaşımı süresi belirlenir.
- Uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığı kontrol edilir.
- Süre bitimine az kalmışsa büroya başvuru gecikmeden yapılır.
- Anlaşmama hâlinde son tutanak tarihinden itibaren dava süresi planlanır.
- Anlaşma sağlanırsa icra edilebilirlik şerhi ihtiyacı değerlendirilir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her alacak türünde süreler farklılaşabilir. Elinizdeki sözleşme ve yazışmalar süreyi hangi tarihten başlattığı konusunda belirleyici olacağından, değerlendirmenin dosyaya özgü yapılması gerekir.