Tazminat taleplerinde davanın kaderini belirleyen şey çoğu zaman hakkın varlığı değil, hesabın nasıl kurulduğudur. TBK'nın sorumluluk düzeni, HMK'nın dava türlerine ilişkin ayrımı ve tüketici işlemleri bakımından TKHK'nın özel hükümleri bir araya geldiğinde, aynı zarar için birden fazla hesap yöntemi ortaya çıkar. Bu rehber, hesabın dilekçeye aktarılmasındaki teknik adımlara odaklanır.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
Maddi zarar; fiilen yapılan gider, kaybedilen kazanç ve ileride yapılacak masraf olmak üzere farklı başlıklara ayrılır. Bunların tek bir rakamda toplanması, bir kalemin ispatlanamaması hâlinde tümünün zayıflamasına yol açar. Manevi tazminat ise ayrı bir hukuki temele dayandığından, maddi kalemlerle aynı gerekçeye bağlanmamalıdır. Kalem ayrımı yapılırken her başlığın altına dayanak belge listesi yazılması, bilirkişi incelemesinde yönlendirici olur.
Faiz Başlangıcı Hesabın Görünmeyen Yarısıdır
- Haksız fiilden doğan taleplerde faizin başlangıcı ile sözleşmeye aykırılıktan doğan taleplerdeki başlangıç aynı değildir.
- Temerrüt için ihtar gerekiyorsa, ihtarın tebliğ tarihi dosyanın en kritik belgelerinden biridir.
- Talep edilen faiz türünün dilekçede açıkça yazılması gerekir; belirtilmediğinde kanuni faiz uygulanır.
- Faiz başlangıcı yanlış gösterildiğinde, kazanılan davada dahi tutar ciddi biçimde düşebilir.
Dava Türü Seçimi: Belirsiz Alacak mı Kısmi Dava mı
- Zararın miktarı davacının elindeki verilerle hesaplanabiliyorsa, belirsiz alacak davası açma imkânı tartışmalı hâle gelir.
- Kısmi dava tercih edildiğinde, saklı tutulan bölüm için zamanaşımının işlemeye devam edeceği hesaba katılmalıdır.
- Islah yoluyla artırım yapılacaksa, ıslah tarihinde zamanaşımı def'i ile karşılaşma riski değerlendirilir.
- Dava değeri harç ve vekâlet ücreti bakımından da sonuç doğurduğundan, seçim ekonomik yönüyle birlikte yapılır.
Bilirkişi Raporuna İtirazın Tekniği
Rapora itiraz, sonucu beğenmemekle değil, hesap yöntemindeki hatayı göstermekle sonuç verir. Kullanılan verinin kaynağı, uygulanan iskonto veya artış varsayımı, dönem seçimi ve kusur oranının dayanağı ayrı ayrı sorgulanmalıdır. İtiraz dilekçesinde alternatif hesabın da gösterilmesi, mahkemeye somut bir karşılaştırma imkânı verir.
Zamanaşımını Kesen ve Durduran Hâller
Dava açılması, icra takibi başlatılması ve borçlunun borcu ikrar etmesi zamanaşımını kesen tipik hâllerdir. Sözleşmeye aykırılık ile haksız fiilin aynı olaydan doğduğu dosyalarda iki farklı süre işleyebileceğinden, hangi temele dayanıldığı baştan belirlenmelidir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun bir sürenin uygulanması gündeme gelebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Zararın niteliği, taraflar arasındaki sözleşme ve olay tarihi hesabı bütünüyle değiştirebilir; dilekçe verilmeden önce hesabın bir hukukçuyla birlikte kurulması yerinde olur.