Tazminat taleplerinde sonucu belirleyen iki teknik unsur vardır: alacağın hangi hukuki temele dayandığı ve borçlunun ne zaman temerrüde düşürüldüğü. Bu iki soruya net cevap verilmeden yazılan bir ihtarname, çoğu zaman faiz kaybına ve zamanaşımı tartışmasına yol açar.
Hukuki Temel Zamanaşımını Belirler
Aynı olay hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil olarak nitelendirilebilir. TBK sisteminde haksız fiilden doğan tazminat talebi, zararın ve failin öğrenilmesine bağlı kısa süre ile fiil tarihinden işleyen uzun süreye tabidir. Sözleşmeye aykırılıktan doğan alacaklarda ise kural olarak genel zamanaşımı uygulanır ve süre muaccel olma anında başlar. Fiilin aynı zamanda suç oluşturduğu hâllerde daha uzun ceza zamanaşımının uygulanabileceği ayrıca değerlendirilmelidir.
İhtarnamenin İşlevi
İhtarname bir formalite değil, alacağın miktarını, dayanağını ve ödeme gününü sabitleyen bir belgedir. İyi kurulmuş bir ihtarnamede şu unsurlar bulunur:
- Alacağın doğduğu olayın tarih ve yer bilgisiyle tanımı.
- Talep edilen tutarın kalem kalem dökümü ve hesap yöntemi.
- Ödeme için verilen kesin süre ve süre sonunda başvurulacak yol.
- Ödemenin yapılacağı hesap bilgisi.
- Tebliğin ispatını sağlayan gönderim biçimi.
Faizin Başlangıcı Nerede Kırılır
Haksız fiilde faiz kural olarak fiil tarihinden yürürken, sözleşmeden doğan pek çok alacakta borçlunun temerrüdü ihtarla gerçekleşir. Bu ayrım gözden kaçtığında, kazanılan davada dahi yıllara yayılan faiz kaybı ortaya çıkar. Vadesi belirli bir borçta ise ihtara gerek olmaksızın vade sonunda temerrüt doğar; ihtarname bu durumda ispat kolaylığı sağlar.
Belirsiz Alacak ve Islah Tercihi
Zararın tam olarak hesaplanamadığı durumlarda HMK'nın öngördüğü dava türlerinden hangisinin seçileceği, sonradan yapılacak artırımın zamanaşımından etkilenip etkilenmeyeceğini belirler. Yanlış dava türüyle açılan bir dosyada, bilirkişi raporundan sonra yapılan artırım kısmen zamanaşımına uğrayabilir. Bu tercih dilekçe yazılmadan önce, elde bulunan belgelerin hesaplamaya elverişli olup olmadığına bakılarak yapılmalıdır.
Tüketici İşlemi Farkı
Karşı taraf satıcı ya da sağlayıcı, talep sahibi tüketici ise TKHK kapsamındaki özel hükümler ve tüketici hakem heyetine başvuru eşikleri devreye girer. Bu durumda genel hükümlere göre kurgulanan bir talep, görev yönünden reddedilebilir. Sözleşmenin niteliği baştan tespit edilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; alacağın kaynağı, tarafların sıfatı ve elinizdeki belgelerin niteliği stratejiyi değiştirir. Zamanaşımı savunmasıyla karşılaşmamak için ilk ihtarı göndermeden önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.