Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde süreç, dilekçeyle değil çoğu zaman arabuluculuk bürosuna yapılan başvuruyla başlar. Ancak her uyuşmazlıkta zorunlu arabuluculuk aranmaz; aranan hâllerde ise başvurunun yanlış büroya veya yanlış sıfatla yapılması davanın usulden reddine kadar giden bir zincir başlatır. TBK, HMK ve tüketici işlemleri bakımından TKHK çerçevesinde risk azaltıcı bir kontrol listesi aşağıda.
Uyuşmazlığın niteliğini önce sınıflandırın
Aynı olay farklı hukuki niteliklere bürünebilir. Bir trafik kazası hem haksız fiil hem sigorta ilişkisi doğurur; bir ticari teslimat gecikmesi hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil olarak kurgulanabilir. Talebin sözleşmeye mi yoksa haksız fiile mi dayandığı; tarafların tacir olup olmadığı ve işlemin tüketici işlemi sayılıp sayılmadığı, hem zorunlu arabuluculuk sorusunu hem de görevli mahkemeyi doğrudan etkiler.
Başvuru öncesi altı kontrol
- Karşı tarafın güncel unvanı, adresi ve gerçek/tüzel kişi ayrımı doğrulandı mı?
- Birden fazla sorumlu varsa hepsi başvuruya dahil edildi mi; sonradan eklenen taraf için süre riski değerlendirildi mi?
- Sigorta şirketi devrede ise, dava öncesi başvuru zorunluluğu ayrıca kontrol edildi mi?
- Talep zarar kalemlerine bölündü mü: maddi zarar, kazanç kaybı, manevi tazminat?
- Zamanaşımı, fiilin ve failin öğrenildiği tarih üzerinden ayrıca hesaplandı mı?
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza zamanaşımının hukuk davasına etkisi not edildi mi?
Yanlış merciye başvurunun tipik sonuçları
- Zorunlu arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta doğrudan dava açılması ve dosyanın esasa girilmeden reddi.
- Tüketici işlemi niteliğindeki talebin genel mahkemeye taşınması, parasal sınır nedeniyle görev sorunu doğması.
- Arabuluculuk son tutanağının davaya eklenmemesi ya da farklı tarafları kapsaması.
- Ticari nitelikteki talepte tarafların yalnızca bir kısmıyla arabuluculuk yürütülmesi.
Görüşmeyi sonuca dönüştürmek
Arabuluculuk oturumuna, dava dilekçesi hazırlar gibi gidilmelidir: zarar hesabı, belgeler ve alternatif çözüm senaryoları önceden hazırlanır. Anlaşma sağlanırsa tutanağın icra edilebilirliği ve kapsam maddesi kritik önemdedir; kapsam geniş yazıldığında ileride açılacak ek taleplerin önü kapanabilir. Anlaşmama hâlinde ise tutanaktaki gerekçe kısmı dava dilekçesinin çerçevesini belirler.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Olayın gerçekleşme biçimi, tarafların sıfatı ve zarar kalemleri sonucu değiştirebileceğinden, başvuru yapmadan önce dosyanıza özgü bir değerlendirme yaptırmanız yararınıza olur.