Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde en çok tartışılan konu, zararın miktarı değil sürenin ne zaman başladığıdır. Haksız fiil sorumluluğunda kanun, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren işleyen iki yıllık süre ile fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyen on yıllık süreyi birlikte öngörür. TBK, HMK ve TKHK ekseninde yürütülen dosyalarda usule aykırı işlem riski, ihbar ve ihtar adımlarının atlanmasıyla büyür.
Öğrenme Anını Belgelemek
İki yıllık süre, zararın varlığının ve failin kimliğinin birlikte öğrenildiği anda başlar. Zararın kapsamı sonradan genişlemişse veya gizli kalan bir zarar daha sonra ortaya çıkmışsa, bu durumun tıbbi rapor, bilirkişi tespiti ya da resmi yazışmayla belgelenmesi gerekir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunundaki dava zamanaşımı daha uzunsa, tazminat talebi bakımından bu daha uzun süre uygulanır. Bu ihtimal, süresi geçmiş görünen dosyalarda ilk kontrol edilmesi gereken noktadır.
İhtarnamenin Üç İşlevi
- Temerrüt: Borçlu, ihtarla temerrüde düşürülür ve faiz başlangıcı sabitlenir.
- İspat: Zararın karşı tarafa bildirildiği ve talebin içeriği kayda geçer.
- Uzlaşma: Dava masrafına girilmeden çözüm ihtimali test edilir.
İhtarnamede talep konusu kalemler ayrı ayrı gösterilmezse, sonradan açılacak davada faiz başlangıcı tüm kalemler için kabul edilmeyebilir. Bu nedenle maddi zarar, yoksun kalınan kazanç ve manevi tazminat talebi ayrı başlıklarda yazılmalıdır.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
- Fiili zarar: onarım, tedavi, yeniden temin bedelleri
- Kazanç kaybı: çalışılamayan dönem ve gelir belgeleri
- Destekten yoksun kalma: ölümle sonuçlanan olaylarda ayrı bir hesap kurgusu
- Manevi zarar: olayın niteliği, tarafların konumu ve kusur derecesiyle birlikte değerlendirilir
Sorumluluk Zincirini Genişletmek
Zararı doğuran fiilin arkasında yalnızca bir kişi olmayabilir. İstihdam edenin sorumluluğu, yapı malikinin sorumluluğu veya ürünün ayıbından doğan sorumluluk gibi başlıklar, ödeme gücü bulunan bir muhatabın dosyaya dâhil edilmesini sağlayabilir. Tüketici işlemiyle iç içe geçen olaylarda TKHK kapsamındaki hakların ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Zorunlu sigorta bulunan hallerde sigortacıya doğrudan başvuru, davadan önce sonuç alma ihtimalini artırır.
Dava Türünü Doğru Seçmek
Zararın tam olarak hesaplanamadığı hallerde belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki tercih, harç ve zamanaşımı bakımından farklı sonuçlar doğurur. Bu seçim dilekçe yazılırken gerekçelendirilmezse, sonradan yapılan artırım talepleri süre itirazıyla karşılaşabilir.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; olayın oluş biçimi, tarafların sıfatı ve zararın türü izlenecek yolu değiştirir. Zararınızın doğduğu tarih üzerinden zaman geçtiyse, süre itirazına karşı savunma imkânlarının bir avukatla gözden geçirilmesi önerilir.