Haksız fiil dosyaları çoğu zaman hukuki gerekçe zayıf olduğu için değil, olay anı kayıt altına alınmadığı için kaybedilir. Karşı tarafa gönderilen ihbar ise sadece bir uyarı değildir: zararın büyümesini durdurur ve olayı tarihiyle birlikte yazılı olarak sabitler. Bu rehber, Türk Borçlar Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde ihbar aşamasında yapılması gereken delil kontrolünü sıraya koyar.
İhbar Neden Aynı Zamanda Bir Delil İşlemidir?
Haksız fiil sorumluluğu; hukuka aykırı davranış, kusur, zarar ve bunlar arasındaki illiyet bağı üzerine kuruludur. Bu unsurların üçü olay anına aittir ve zamanla silinir. Yazılı ihbar; olayın yerini, tarihini ve zararın kapsamını kayda geçirdiği için karşı tarafın sonradan "böyle bir bildirim yapılmadı" ya da "zarar bu kadar değildi" savunmasını daraltır. Noter kanalı, e-tebligat veya kayıtlı e-posta gibi teslim tarihi ispatlanabilir bir yol tercih edilmelidir.
Olay Anında Toplanacak Kayıtlar
- Fotoğraf ve video: tarih/saat bilgisi bozulmadan, ham dosya olarak saklanmalı
- Tanık listesi: ad, iletişim bilgisi ve olayla ilişkisi, henüz hafıza tazeyken not edilmeli
- Resmi kayıtlar: tutanak, kaza tespit tutanağı, zabıta veya itfaiye raporu talepleri
- Zararı sayısallaştıran belgeler: fatura, teklif, onarım kaydı, iş göremezlik ve tedavi evrakı
- Taraflar arası yazışmalar: mesaj, e-posta ve görüşme notlarının kesintisiz dökümü
Delil Eksikliğinin Dosyaya Yansıyan Bedeli
- Zarar miktarı belgelenemediğinde talep, tahmini bir rakama sıkışır ve büyük ölçüde bilirkişi takdirine bırakılır.
- İlliyet bağı gösterilemediğinde, fiil sabit olsa dahi tazminat isteminin dayanağı zayıflar.
- Kusur dağılımı ortaya konulamazsa, karşı tarafın müterafik kusur savunması karşılıksız kalır.
- Geç yapılan bildirim, zararın önlenebilir kısmının davacıya yükletilmesi tartışmasını doğurur.
İhtarı Göndermeden Önce Son Kontrol
- Zarar kalemleri ayrı ayrı ve rakamlandırılabilir biçimde yazıldı mı?
- Verilen süre, karşı tarafın gerçekten hareket edebileceği kadar makul mü?
- Metinde olayın hukuki nitelendirmesi erken ve dar biçimde kilitlenmiş mi? Sözleşmesel sorumlulukla yarışan hâller açık bırakılmalıdır.
- Zamanaşımı açısından bekleme payı hesaba katıldı mı? İhtar tek başına dava süresini kaldırmaz.
- Delil tespiti istenmesi gereken, hızla değişebilecek bir durum var mı?
Kayıtları Saklama Disiplini
Elde edilen materyalin ispat değeri, elde ediliş biçimine de bağlıdır. Karşı tarafın bilgisi dışında yapılan bazı kayıtlar, dosyaya sunulduğunda ayrı bir hukuka uygunluk tartışması açar. Bu nedenle her delilin yanına kaynağı, tarihi ve kim tarafından elde edildiği not edilmeli; dijital dosyaların orijinali değiştirilmeden ayrı bir yedekte tutulmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her uyuşmazlığın kendi olgu örgüsü sonucu değiştirebilir. Somut dosyanızda süre ve delil planını, evrakı gören bir hukukçuyla birlikte kurmanız yerinde olur.