Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde davacının önünde dört ayrı ispat kapısı vardır: hukuka aykırı bir fiil, kusur, zarar ve fiil ile zarar arasındaki bağ. Uygulamada dosyaların çoğu bu kapılardan birinde, genellikle zararın miktarı aşamasında tıkanır. Bu rehber, dört unsuru ayrı ayrı belgeye bağlayan bir hazırlık düzeni önerir.
Dört Unsuru Ayrı Satırlarda Yazmak
Türk Borçlar Kanunu, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişinin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Dilekçe hazırlanırken her unsur için ayrı bir satır açılmalı ve karşısına o unsuru kanıtlayan belge yazılmalıdır. Bu tablo doldurulduğunda hangi unsurun delilsiz kaldığı hemen görülür. Boş kalan satır, dava açılmadan önce kapatılması gereken risktir.
Olay Anını Sabitleyen Kayıtlar
- Kolluk tutanakları, kaza tespit tutanağı veya olay yeri raporu
- Kamera kayıtları; bu kayıtların silinme süresi kısa olduğundan ilk günlerde talep edilmesi gerekir
- Tanık listesi; tanığın olayın hangi bölümünü gördüğünün not edilmesi
- Fotoğraf ve mesaj kayıtları, tarih bilgisiyle birlikte
- Sağlık kuruluşuna ilk başvuru evrakı ve raporlar
Zararı Hesaplanabilir Hâle Getirmek
Talep kalemleri maddi ve manevi olarak ayrılmalı; maddi zarar içinde onarım gideri, kazanç kaybı, tedavi masrafı ve destekten yoksun kalma gibi kalemler ayrı ayrı gösterilmelidir. Her kalem için dayanak belge bulunmalıdır: fatura, ödeme kaydı, gelir belgesi veya rapor. Toplu bir tutar yazıp ayrıntıyı yargılamaya bırakmak, hem ıslah ihtiyacı doğurur hem de yargılama giderleri açısından risk yaratır. Zararın kesin olarak belirlenemediği hâllerde hâkimin takdir yetkisi bulunmakla birlikte, takdire dayanak veri sunmayan taleplerde sonuç düşük kalır.
Zamanaşımını Takvime Yazmak
Türk Borçlar Kanunu, haksız fiilden doğan tazminat istemi için zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıllık, her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıllık süre öngörür. Fiil aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımına ilişkin özel durum ayrıca değerlendirilmelidir. Öğrenme tarihi tartışmalı olduğundan, zararın ne zaman fark edildiğini gösteren rapor ve yazışmalar saklanmalıdır. Süre riski, delil dosyası eksiksiz olsa bile davayı esasa girmeden bitirebilecek tek başlıktır.
Karşı Tarafın Savunmasını Önceden Kurmak
Hazırlık aşamasında karşı tarafın ileri süreceği savunmalar da yazılmalıdır: müterafik kusur, zararın başka bir sebepten doğduğu, rıza veya zarar görenin kendi davranışının etkisi. Bu savunmalara karşı hangi belgenin kullanılacağı baştan belirlendiğinde, duruşma aşamasında hazırlıksız kalınmaz. Tüketici ilişkisinden doğan bir olayda Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamındaki sorumluluk hükümlerinin de birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; her haksız fiil olayının ispat yükü kendi somut koşullarına göre şekillenir. Uğradığınız zarar için talepte bulunacaksanız, kayıtlar kaybolmadan bir hukukçuyla belge planı yapmanız önerilir.