Ayıplı ifa uyuşmazlıklarında tartışma çoğu zaman ayıbın varlığı üzerinde değil, ayıbın zamanında ve usulüne uygun biçimde bildirildiği üzerinde düğümlenir. Karşı taraf ihbarın hiç yapılmadığını ya da geç yapıldığını ileri sürdüğünde, elinde yalnızca telefon görüşmesi bulunan alıcı savunmasız kalır. Bu nedenle risk azaltmanın ilk adımı, bildirim anını belgelenebilir hale getirmektir.
Ayıbın Türü Talebi Belirler
Açık ayıp ile gizli ayıp arasındaki fark, hem bildirim zamanını hem de seçilecek talebi etkiler. Türk Borçlar Kanunu sisteminde alıcının önünde sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ayıpsız misliyle değişim veya onarım gibi seçenekler bulunur. Bu seçeneklerden hangisinin tercih edildiğinin baştan net biçimde yazılması gerekir; sonradan talep değiştirmek çoğu dosyada zaman ve masraf kaybı yaratır.
İhbarın İspatı
- Noter aracılığıyla gönderilen ihtarname tarih bakımından en güçlü kayıttır.
- E-posta veya uygulama yazışmalarında gönderim tarihi görünecek biçimde çıktı alınmalıdır.
- Servis veya teknik inceleme formlarında şikâyet tarihi ve içeriği yazılı olmalıdır.
- Karşı tarafın kısmi onarım veya iade teklifi de ihbarın yapıldığını gösteren bir delildir.
- Ürün tesliminde tutulan tutanak, açık ayıp tartışmasında belirleyici olur.
Sözleşme Yorumunda Yan Belgelerin Ağırlığı
Sözleşme metni tek başına yeterli olmadığında, tarafların gerçek iradesi yan belgelerden çıkarılır. Teklif ve şartname, sipariş formu, ödeme planı, teslim tutanakları ve taraflar arasındaki önceki uygulamalar bu kapsamdadır. HMK'ya göre iddiasını ispat yükü taraflara ait olduğundan, bu belgelerin dava açılmadan önce eksiksiz derlenmesi, dava içinde delil toplamaya çalışmaktan çok daha etkilidir.
Tüketici İşlemi mi, Ticari İş mi?
Uyuşmazlığın TKHK kapsamında bir tüketici işlemi olup olmadığı, hem görevli merciyi hem de tarafların yükümlülüklerini değiştirir. Alım satımın işletmenin faaliyeti kapsamında yapılıp yapılmadığı, faturanın kimin adına düzenlendiği ve ürünün kullanım amacı bu ayrımı belirler. Yanlış merciye yapılan başvuru, esasa girilmeden dosyanın uzamasına yol açar.
Dosya Kapanmadan Önceki Kontroller
- İhbar tarihi belgeyle sabit mi?
- Seçilen talep tek ve tutarlı biçimde ifade edildi mi?
- Zamanaşımı süreleri ve ayıbın gizlenmesi iddiası değerlendirildi mi?
- Teknik tespit yaptırma ihtiyacı doğdu mu?
- Görevli merci doğru belirlendi mi?
Bu rehber genel bilgilendirme sağlar. Sözleşme metninizin özel hükümleri sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce metnin bir hukukçu tarafından incelenmesi yerinde olur.