Ticari ilişkilerde uyuşmazlık çıktığında taraflar genellikle aynı metni okuyup farklı sonuçlara varır. Mahkeme önünde belirleyici olan ise sözleşmenin lafzı kadar, tarafların bu metni fiilen nasıl uyguladığını gösteren kayıtlardır. Bu rehber, TBK ve HMK ekseninde sözleşme yorumuna dayanan tazminat taleplerinde ispat boşluklarını kapatmaya odaklanır.
Sözleşmenin Yorumunda Hangi Belge Konuşur
Yorum tartışmasında sözleşme metni tek başına yeterli olmayabilir. Teklif ve sipariş formları, teslim tutanakları, fatura açıklamaları ve tarafların yıllar içindeki fiilî uygulaması, iradenin gerçek yönünü gösterir. Özellikle matbu hükümler içeren metinlerde, hükmün karşı tarafça hazırlandığı ve tartışılmadan kabul edildiği durumların ayrıca ortaya konması gerekir.
Zararın İspatındaki Kırılma Noktaları
- Zararın kalem kalem değil, tek bir toplam rakam olarak ileri sürülmesi
- Yoksun kalınan kârın hiçbir muhasebe kaydına dayandırılmaması
- İhtarname çekilmemesi nedeniyle temerrüt anının belirsiz kalması
- Ayıp ihbarının zamanında ve yazılı yapıldığının gösterilememesi
- Karşı tarafın kusuru ile zarar arasındaki bağın kurulmaması
Dava Öncesi Delil Envanteri
- Sözleşmenin imzalı aslı ve varsa ek protokoller tarih sırasına dizilir.
- Yazışmalar konu başlığına göre değil, olay akışına göre klasörlenir.
- Ödeme ve teslim kayıtları karşılıklı bir tabloda eşleştirilir.
- Zarar kalemleri için hesap yöntemi baştan belirlenir.
- Ticari defterlerin delil olarak kullanılıp kullanılmayacağı değerlendirilir.
Yazışmaların Delil Değerini Korumak
Elektronik posta ve mesajlaşma kayıtları uygulamada en çok kullanılan, en çok da tartışılan delillerdir. Bu kayıtların kimden çıktığı, kime ulaştığı ve sonradan değiştirilmediği ortaya konabilmelidir. Karşı taraf tüketici sıfatını taşıyorsa, TKHK kapsamındaki koruyucu hükümler nedeniyle uyuşmazlığın çerçevesi ve görevli merci de değişebilir; bu tespit dava dilekçesi yazılmadan önce yapılmalıdır.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel bir çerçeve sunmaktadır. Her sözleşme kendi bağlamı içinde okunduğundan, talep kalemlerinin ve dayanakların somut dosyaya göre bir hukukçuyla birlikte belirlenmesi önerilir.