Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman haklı olduklarından emindir; ancak dosyayı kazandıran şey haklılık duygusu değil, ihlalin tarih sırasıyla belgelenebilmesidir. TBK ve HMK çerçevesinde, ticari uyuşmazlıklar ile tüketici işlemlerinde arabuluculuğun dava şartı olduğu hallerde bu belgeleme işi daha da öne çıkar; çünkü arabuluculuk aşaması, dava dilekçesinin provası niteliğindedir.
İhlali Gösteren Yazışma Zincirini Kurmak
Edimin hiç yerine getirilmediği mi, geç yerine getirildiği mi yoksa ayıplı yerine getirildiği mi iddia ediliyor? Bu üç halin ispatı ve sonuçları birbirinden farklıdır. Sözleşme metni, sipariş formları, teslim tutanakları, e-posta yazışmaları ve ihtarname aynı takvim üzerinde sıralandığında, karşı tarafın hangi tarihte temerrüde düştüğü kendiliğinden görünür hale gelir. İhtarname çekilmemiş dosyalarda temerrüt anının tespiti çoğu zaman en zayıf halkadır.
Dava Şartı Arabuluculukta Son Tutanağın Değeri
- Tutanakta tarafların ve temsilcilerin doğru şekilde gösterilmesi
- Uyuşmazlık konusunun dava dilekçesindeki taleplerle örtüşmesi
- Anlaşamama halinde bunun sebebinin kısaca kaydedilmesi
- Anlaşma sağlanmışsa ödeme planının açık ve icra edilebilir yazılması
Konusu tutanakta yer almayan bir talebin sonradan davaya eklenmesi, dava şartı yönünden sorun doğurabilir. Bu nedenle arabuluculuk başvurusunda talepler dar değil kapsayıcı biçimde tanımlanmalıdır.
Talep Kalemlerini Ölçülebilir Hale Getirmek
Tazminat talebi, uğranılan zararın hesaplanabilir kalemlere ayrılmasıyla güç kazanır: yapılan masraflar, yoksun kalınan kazanç, ikame tedarik nedeniyle doğan fark ve varsa cezai şart. Her kalem için ayrı bir dayanak belgesi gösterilmediğinde, bilirkişi incelemesinde talebin bir bölümü karşılıksız kalır. Cezai şart öngörülen sözleşmelerde ise şartın hangi ihlal için kararlaştırıldığı ayrıca tartışılacağından, ilgili madde metni dosyaya eklenmelidir.
Zamanaşımı Savunmasına Karşı Hazırlık
Karşı tarafın ilk savunmasında zamanaşımı ileri sürmesi olağandır. Buna karşı hazırlık, sürenin ne zaman işlemeye başladığını gösteren belgeyi ve süreyi kesen ya da durduran işlemleri baştan derlemekle yapılır. Arabuluculuk başvurusunun zamanaşımına etkisi, borcun ikrarı niteliğindeki yazışmalar ve kısmi ödemeler bu bakımdan önem taşır. Sözleşme türüne göre farklı sürelerin uygulanabileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve ihlalin gerçekleştiği aşama sonucu değiştirebilir; arabuluculuk görüşmesine gitmeden önce dosyanızın hukuki olarak gözden geçirilmesinde yarar vardır.