Ticari ve tüketici ilişkilerinde uyuşmazlığın kaderi genellikle dava açılmadan önce belirlenir. TBK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, sözleşme ihlalinin nasıl belgeleneceğini ve arabuluculuk görüşmesinde masadan kalkma ile anlaşma arasındaki kararın hangi verilerle verileceğini konu alıyor.
İhlali Kanıtlayan Üçlü: Yükümlülük, Aykırılık, Zarar
Bir ihlal iddiası üç halkanın tamamı gösterilmedikçe sonuç doğurmaz. Karşı tarafın neyi taahhüt ettiği, bunu hangi noktada yerine getirmediği ve bunun sizde ne kadar zarara yol açtığı ayrı ayrı ispatlanır. Uygulamada en sık kopan halka üçüncüsüdür: aykırılık gösterilir ama zarar rakamla ortaya konmaz.
- Yükümlülük: imzalı sözleşme, ekleri, teklif ve sipariş yazışmaları
- Aykırılık: teslim tutanakları, gecikme kayıtları, ayıp bildirimi, keşif ve fotoğraf
- Zarar: fatura, ödeme dekontu, ikame tedarik maliyeti, kaybedilen iş belgesi
İhtarname Sadece Bir Uyarı Değildir
İhtar, temerrüdün başlangıcını ve karşı tarafın bilgilendirildiğini gösteren en güçlü belgelerden biridir. Bu nedenle içeriği özensiz yazılmış bir ihtar, ileride aleyhe delil haline gelebilir. İhtarda talep açık ve ölçülebilir olmalı, verilen süre gerçekçi belirlenmeli, tebliğ tarihi mutlaka saklanmalıdır.
Arabuluculuk Masası Bir İspat Sahnesi Değildir
Ticari uyuşmazlıkların önemli bir bölümünde arabuluculuk dava şartıdır. Buradaki görüşmelerin gizliliği esastır; ancak bu, masada söylenenlerin hiçbir sonucu olmadığı anlamına gelmez. Anlaşma sağlanamadığına ilişkin son tutanak, davanın açılabilmesi için gerekli belgedir ve içeriğindeki taraf beyanları dosyanın tonunu belirler.
- Görüşmeye, talebinizi rakamla ve dayanağıyla gösteren tek sayfalık bir özetle gidin.
- Karşı tarafın itiraz noktalarını not edin; bunlar davada karşılaşacağınız savunmanın provasıdır.
- Anlaşma sağlanırsa kapsamı yazın: hangi taleplerin sona erdiği, hangilerinin saklı kaldığı belirtilmelidir.
- Anlaşma sağlanamazsa tutanağın tarafınıza ilişkin kısmının doğru yazıldığını kontrol edin.
Anlaşmak mı, Dava mı: Karar Ölçütleri
Karar duygusal değil hesaplı verilmelidir. Tahsil edilebilirlik en kritik ölçüttür: karşı tarafın malvarlığı zayıfsa, yüksek meblağlı bir ilam pratikte az şey ifade eder. Buna karşılık delil durumu güçlü, karşı taraf ödeme kabiliyeti yüksek ve talep açık şekilde belgeli ise, düşük bir anlaşma teklifini kabul etmek gereksiz kayıp anlamına gelir.
Ayrıca ticari ilişkinin devam edip etmeyeceği de hesaba katılmalıdır; sürmesi istenen bir iş ilişkisinde anlaşmanın değeri salt rakamla ölçülmez.
Genel Uyarı
Sözleşme hukukunda sonuç, metnin lafzına ve tarafların yazışma geçmişine sıkı sıkıya bağlıdır. Bu yazı yol gösterici bir çerçevedir; sözleşmenizin özel hükümleri değerlendirmeyi tümüyle değiştirebilir. Görüşme öncesinde metnin bir hukukçu tarafından okunması, masadaki kararınızı sağlamlaştırır.