Sözleşme ihlallerinde tarafların çoğu, karşı tarafa mesaj atmayı veya sözlü uyarıyı yeterli sayar. Oysa 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun kurduğu düzende ihbar, çoğu zaman hakkın kendisini doğuran ya da kullanılabilir hale getiren işlemdir. Bu rehber, ihbarın nasıl kurulacağını, karşı taraftan gelen itiraza nasıl cevap verileceğini ve sürecin uzlaşmayla mı davayla mı ilerletileceğini ele alır.
İhbar Bir Şikâyet Değil, Hukuki İşlemdir
Bir ihbarın işlevi ihlali bildirmek değil, karşı tarafı hukuken belirli bir konuma sokmaktır. Aynı metin, kime ve nasıl yazıldığına göre temerrüde düşürme, süre tanıma, ayıp bildirimi veya fesih iradesinin açıklanması sonucunu doğurabilir. Bu nedenle metni yazmadan önce sorulacak ilk soru şudur: bu bildirimle hangi hukuki sonucu doğurmak istiyorum?
İhtar Metninde Aranan Unsurlar
- Sözleşmenin tarihi, tarafları ve ihlal edildiği ileri sürülen yükümlülüğün açıkça gösterilmesi.
- İhlalin somut olarak tarif edilmesi; hangi edimin, ne zaman, ne ölçüde yerine getirilmediği.
- Verilen ek sürenin gün olarak belirtilmesi ve sürenin sonunda ne yapılacağının yazılması.
- Talebin ölçülebilir olması; tutar, iş kalemi veya teslim edilecek şeyin belirlenmesi.
- Bildirimin ispatlanabilir bir yolla, sözleşmede kararlaştırılan adrese gönderilmesi.
Karşı Taraf İtiraz Ederse Ne Yapılır
İtiraz metni genellikle üç savunmadan birini içerir: edimin aslında yerine getirildiği, gecikmenin karşı taraftan kaynaklandığı ya da sözleşmenin farklı yorumlanması gerektiği. Cevap dilekçesi bu savunmayı kalem kalem karşılamalı, her karşı çıkış için ilgili yazışma, teslim belgesi veya ödeme kaydı gösterilmelidir. Bu aşamada yeni bir iddia eklemek yerine, mevcut iddiayı belgelendirmek daha güçlü sonuç verir.
Uzlaşma ile Dava Arasında Seçim
Ticari ilişkinin devam edip etmeyeceği, bu kararın en belirleyici ölçütüdür. İlişki sürecekse kademeli ifa planı ve teminatlı protokol, dava yoluna göre daha korunaklı olabilir. İlişki bitmişse tahsil kabiliyeti öne çıkar; karşı tarafın malvarlığı zayıflıyorsa geç kalınan her hafta alacağın gerçek değerini düşürür. Hangi yol seçilirse seçilsin, görüşme sürecinde verilen beyanların ileride aleyhe kullanılabileceği gözden kaçırılmamalıdır.
Tüketici İşlemi Söz Konusuysa
Karşı taraf tüketici sıfatını taşıyorsa, 6502 sayılı Kanun'un koruyucu hükümleri devreye girer ve genel sözleşme hukuku çözümleri olduğu gibi uygulanmaz. Yetkili merci, başvuru şekli ve sözleşme hükümlerinin denetimi bu ihtimalde ayrıca değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşmenin kendi metni, tarafların önceki uygulaması ve delil durumu sonucu değiştirebileceğinden, ihtar göndermeden önce metnin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi tavsiye edilir.