Ticari ilişkilerde sözleşmeye aykırılık iddiasının önemli bir bölümü, dava açılmadan önce arabuluculuk masasına gelir. Buradaki hazırlık çoğu zaman geçici bir formalite gibi görülür; oysa arabuluculuk sürecinde ortaya konulan talepler ve tutulan tutanak, sonraki yargılamanın çerçevesini fiilen çizer. TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu rehber, arabuluculuk aşamasındaki delil ve talep eksikliklerinin nasıl önleneceğine odaklanır.
Masaya oturmadan önce ihlalin türünü belirleyin
Sözleşmeye aykırılık iddiasında ilk ayrım, borcun hiç ifa edilmemesi ile gereği gibi ifa edilmemesi arasındadır. Buna göre seçilecek talep de değişir: aynen ifa, dönme, sözleşmenin feshi, bedel indirimi veya tazminat. Temerrüt hükümlerine dayanılacaksa usulüne uygun bir ihtar ve verilen sürenin sonuçsuz kalması gerekir. Arabuluculuk görüşmesine bu hazırlık yapılmadan gidildiğinde, karşı taraf ihtarın usulsüzlüğünü ileri sürer ve süreç anlaşmazlıkla kapanır.
Dava şartı arabuluculuk ile ihtiyari arabuluculuğun farkı
Ticari davalarda ve tüketici uyuşmazlıklarının bir bölümünde arabuluculuk dava şartıdır; başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. İhtiyari arabuluculukta ise böyle bir zorunluluk yoktur, ancak varılan anlaşma belgesi icra edilebilirlik bakımından önemli bir avantaj sağlar. Hangi kategoriye girdiğiniz, uyuşmazlığın niteliği ve tarafların sıfatına göre belirlenir; bu tespitin yanlış yapılması, zamanaşımı ve hak düşürücü süre bakımından telafisi güç sonuçlar doğurabilir.
Son tutanakta dikkat edilmesi gereken üç husus
- Talebin kapsamı: tutanağa yalnızca asıl alacak yazılıp faiz, gecikme tazminatı ve yan alacaklar belirtilmezse, sonraki dava bakımından tartışma doğar.
- Tarafların doğru gösterilmesi: şirket unvanının veya temsilcinin hatalı yazılması, dava şartının yerine getirilmediği itirazına zemin hazırlar.
- Anlaşmama gerekçesi: tarafın katılmadığı mı yoksa anlaşmaya varılamadığı mı olduğu, yargılama giderleri bakımından sonuç doğurur.
Anlaşma sağlanırsa metnin infaz edilebilir olması
Anlaşma belgesi, ödeme takvimi, tutar, para birimi, gecikme halinde uygulanacak sonuç ve karşılıklı ibra kapsamı yönünden tereddüde yer bırakmayacak şekilde yazılmalıdır. Belirsiz bir taahhüt, anlaşmayı kağıt üzerinde bırakır ve alacaklı yeniden dava açmak zorunda kalır. Anlaşmanın kapsadığı dönem ile kapsamadığı talepler ayrıca ayrıştırılmalıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sözleşmenin türü, tarafların tacir sıfatı ve uyuşmazlığın konusu izlenecek yolu değiştirebileceğinden, görüşme öncesinde dosyanız için hukuki değerlendirme almanız yerinde olacaktır.