Sözleşmeden doğan alacaklarda taraflar çoğu zaman iyi niyetle uzlaşma arar; ancak görüşmeler uzadıkça alacağın zamanaşımına uğrama riski sessizce büyür. TBK, HMK ve TKHK ekseninde ilerleyen uyuşmazlıklarda arabuluculuğun süreler üzerindeki etkisini doğru okumak, sonradan telafi edilemeyen kayıpları önler.
Arabuluculuk süreyi durdurur, ama ne zaman
Arabuluculuk sürecinin başlamasıyla birlikte zamanaşımının durduğu ve hak düşürücü sürenin işlemediği kabul edilir; bu koruma, sürecin sona erdiğini gösteren son tutanağın düzenlenmesine kadar sürer. Kritik nokta şudur: koruma, tarafların kendi aralarında yaptığı yazışmalarla değil, sürecin usulüne uygun biçimde başlatılmasıyla doğar. Aylarca süren e-posta trafiği tek başına süreyi durdurmaz.
Son tutanaktan sonrası
Anlaşmama ile biten süreçte koruma sona erer ve süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Dosyayı bekletmeye alıp aylar sonra harekete geçmek, en sık görülen kayıp sebebidir. Son tutanağın tarihi, takvime işlenmesi gereken ilk veridir.
Delil eksikliğinin buradaki karşılığı
Zamanaşımı tartışmasında ispat, çoğu zaman tarih ispatıdır. Aşağıdaki kayıtların eksikliği, esasen haklı bir alacağı savunulamaz hâle getirebilir:
- Borcun muaccel olduğu anı gösteren belge
- Kısmi ödeme, ödeme planı veya borcun kabulü anlamına gelen yazışma
- Arabuluculuk başvuru tarihini ve son tutanağın tarihini gösteren kayıt
- İhtarnamenin tebliğ şerhi
- Cari hesap ilişkisinde dönem sonu mutabakatları
Görüşme öncesi kontrol listesi
- Alacağın türünü belirleyin; her alacak aynı süreye tabi değildir.
- Sürenin başlangıç anını belgeye bağlayın, tahminle ilerlemeyin.
- Uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamına girip girmediğini baştan tespit edin.
- Görüşmelerde borcun kabulü anlamına gelebilecek beyanların sonucunu bilerek konuşun.
- Anlaşma sağlanırsa metnin icra edilebilirliğini ve ödeme takvimini net yazın.
Anlaşma metnini yazarken
Uzlaşma tutanağı, sonradan yeniden dava üretmeyecek şekilde kaleme alınmalıdır. Hangi kalemlerin kapsandığı, ferilerin durumu ve ödemenin aksaması hâlinde ne olacağı yazılmazsa, kazanılan zaman kısa sürede kaybedilir.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Alacağın kaynağı ve tarafların sıfatı süre hesabını doğrudan etkilediğinden, somut dosyada profesyonel değerlendirme almanız önerilir.