Teslim edilen edimin sözleşmeye aykırı çıktığı hallerde tartışma iki katmanlıdır: sözleşmenin nasıl yorumlanacağı ve ayıptan doğan hakların hangi usulle ileri sürüleceği. Bu iki katman ayrıştırılmadığında dava, esasa girilmeden görevsizlik veya dava şartı yokluğu ile karşılaşır. Aşağıda TBK, HMK ve TKHK'nın kesiştiği alanda mercii seçimi ele alınmaktadır.
İlişkinin Niteliği Mahkemeyi Belirler
- Taraflardan biri tüketici sıfatını taşıyorsa uyuşmazlık, parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine gider.
- Her iki taraf da tacir ise ve iş ticari nitelikteyse görev asliye ticaret mahkemesindedir.
- Bunların dışındaki adi işlerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
- Sözleşmede tahkim şartı varsa devlet yargısına başvuru, tahkim itirazıyla karşılaşır.
Dava Şartı Arabuluculuk Basamağı
Ticari davalarda konusu alacak ve tazminat olan taleplerde arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Buna karşılık tespit, men ve önleme gibi talepler bakımından durum farklıdır. Karma taleplerin bulunduğu dilekçelerde, hangi kalemin dava şartına tabi olduğu baştan ayrıştırılmazsa dosya kısmen usulden reddedilebilir. Arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesine eklenmesi ihmal edilmemelidir.
Sözleşme Yorumunda Dayanak Noktaları
Yorumda esas olan, tarafların gerçek ve ortak iradesidir; sözleşmedeki başlık ve nitelendirme tek başına bağlayıcı değildir. Bu nedenle sözleşme öncesi teklif ve yazışmalar, teknik şartname ekleri, numune onayları ve ifa sırasında tarafların gösterdiği davranış biçimi birlikte değerlendirilir. Genel işlem koşulu niteliğindeki hükümlerin denetime tabi olduğu da göz önünde tutulmalıdır.
Ayıp Bildiriminin İspatı
- Teslim tarihi ve muayene anı belgeyle sabitlenir.
- Ayıbın açık mı gizli mi olduğu ayrıca değerlendirilir; bildirim yükümlülüğünün kapsamı buna göre değişir.
- Bildirim, ulaştığı ispat edilebilir bir kanaldan yapılır ve içeriği ayıbı somut olarak tanımlar.
- Ayıbın niteliği teknik ise delil tespiti yoluyla mevcut durum erkenden kayıt altına alınır.
- Seçimlik haklardan hangisinin kullanıldığı beyanda açıkça belirtilir.
Talep Sonucunu Ölçülebilir Yazmak
Dilekçede yalnızca "zararın tazmini" demek yeterli değildir. Bedel indirimi, onarım gideri, kullanılamayan dönem için doğan kayıp ve gecikme faizinin başlangıç tarihi kalem kalem gösterildiğinde bilirkişi incelemesi de isabetli yürür. Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinin, faiz ve zamanaşımı üzerindeki etkisi baştan hesaplanmalıdır.
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Sözleşmenin metni ve tarafların sıfatı sonucu doğrudan değiştirdiğinden, dava yoluna gitmeden önce dosyanızı bir hukukçuyla incelemeniz önerilir.