Sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların önemli bir bölümü, hakkın var olmamasından değil, ihlalin usulüne uygun biçimde karşı tarafa bildirilmemesinden kaybedilir. TBK sistemi çoğu talep için önce ihbar, sonra süre verme, ardından hak kullanma sırasını öngörür. Bu kontrol listesi ihbar aşamasındaki delil eksikliği riskini azaltmaya odaklanır.
İhbarın Şeklini Sözleşme Belirler
Birçok ticari sözleşmede bildirimlerin yazılı olarak, belirli bir adrese, noter veya iadeli taahhütlü posta yoluyla yapılacağı kararlaştırılır. Bu kayda rağmen e-posta veya mesajla yapılan bildirim, karşı taraf itiraz ettiğinde geçersiz sayılabilir. İlk kontrol maddesi, sözleşmedeki bildirim maddesinin harfiyen okunması ve seçilen yolun buna uydurulmasıdır. KEP adresi kararlaştırılmışsa bildirim mutlaka o kanaldan yapılmalıdır.
İhbarın İçeriğinde Bulunması Gereken Dört Unsur
- Hangi sözleşmenin, hangi hükmünün ihlal edildiği açıkça belirtilmelidir; "yükümlülüklerinizi yerine getirmediniz" ifadesi ölçülebilir değildir.
- İhlalin somut tarihi ve miktarı yazılmalı, varsa teslim tutanağı veya fatura numarasına atıf yapılmalıdır.
- Karşı tarafa tanınan uygun süre gün olarak belirtilmelidir; süre verilmeden kullanılan dönme veya fesih beyanı sonuç doğurmayabilir.
- Süre sonunda hangi hakkın kullanılacağı (aynen ifa, dönme, fesih, tazminat) baştan bildirilmelidir.
Ayıp İhbarında Gözden Kaçan Zaman Baskısı
Mal teslimine dayalı ilişkilerde açık ayıpların gecikmeksizin, gizli ayıpların ise ortaya çıktığı anda bildirilmesi gerekir. Muayene ve ihbar külfetinin yerine getirilmediği durumlarda mal kabul edilmiş sayılır ve sonraki tüm talepler zayıflar. Tüketici sıfatının bulunduğu ilişkilerde TKHK'nın koruyucu hükümleri devreye girse de, ihbarın kaydı yine ispat için gereklidir.
İhbarı Delile Dönüştürmek
- Noter ihtarnamesinin tebliğ şerhli sureti dosyaya konulmalı, tebliğ tarihi ayrı bir takvim kaydına işlenmelidir.
- Tebligat iade dönerse adres araştırması yapılıp yeniden gönderim denenmeli, iade zarfı saklanmalıdır.
- İhbardan sonra karşı tarafın verdiği yanıt, kısmi ödeme veya onarım girişimi ikrar değeri taşıyabileceğinden ayrıca arşivlenmelidir.
- Sözlü görüşmelerin ardından "görüşmemizi teyiden" içerikli yazılı bildirim gönderilerek boşluk kapatılmalıdır.
Dava Öncesi Son Bakış
Ticari nitelikteki para alacaklarında arabuluculuk dava şartıdır; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir. Ayrıca zamanaşımının hangi tarihte işlemeye başladığı, ihbarın kesme veya durdurma etkisi doğurup doğurmadığı ile birlikte değerlendirilmelidir.
Yukarıdaki başlıklar genel bir çerçeve sunar; sözleşmenizin kendi metni bu sıralamayı değiştirebilir. Bildirim göndermeden önce sözleşmeyi bir hukukçuya okutmanız, sonradan telafisi güç kayıpları önler.