Sözleşmeye aykırılık davalarında tarafların çoğu ihlalin varlığını tartışır; oysa dosyayı kaybettiren asıl neden genellikle zararın hesaplanabilir biçimde ortaya konulamamasıdır. TBK ve HMK ekseninde yürüyen bir uyuşmazlıkta hâkimin önüne konulması gereken şey, ihlalin ahlaki ağırlığı değil, ihlal ile zarar arasındaki nedensellik bağının rakamla gösterilmiş hâlidir.
Tazminat kalemlerini birbirinden ayırmak
Sözleşmenin ayakta tutulduğu hâlde talep edilen zarar ile sözleşmeden dönme hâlinde istenebilecek zarar aynı değildir. Kaçırılan kazanç, yapılan hazırlık masrafı ve gecikmeden doğan kayıp ayrı başlıklarda hesaplanmalıdır. Cezai şart kararlaştırılmışsa, bunun zararla ilişkisi ve indirim tartışmasına açık olup olmadığı baştan değerlendirilmelidir. Hesabı tek bir toplam rakam olarak sunmak, bilirkişi incelemesinde kalemlerin tamamının reddine yol açabilir.
Zararı ispatlayan belge seti
- Sözleşme metni, ekleri ve sonradan yapılan değişiklik yazışmaları
- Teslim, kabul ve ayıp ihbarı belgeleri
- Ödeme akışını gösteren banka kayıtları ve fatura seti
- İkame tedarik yapıldıysa alternatif teklif ve fiyat farkı belgeleri
- Temerrüde düşürmeye ilişkin ihtar ve tebliğ evrakı
Görev sorusu: hangi mahkeme, hangi ön şart
Aynı sözleşme ilişkisi tarafların sıfatına göre farklı mahkemelerin görev alanına girebilir. Taraflardan biri tüketici konumundaysa uyuşmazlık TKHK kapsamında ayrı bir yolu izler ve önce başvurulması gereken merci gözetilmelidir. İki tarafın da tacir olduğu ticari nitelikteki alacak ve tazminat taleplerinde ise dava açılmadan önce arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerekir. Bu ön şart atlandığında dosya esasa girilmeden usulden reddedilir ve geçen süre zamanaşımı bakımından riskli hâle gelir.
Hesabı savunulabilir kılan yöntem
- Zarar kalemleri tarih sırasına göre tabloya dönüştürülür ve her satır bir belgeye bağlanır.
- Faiz başlangıcı, temerrüdün doğduğu ana göre ayrıca gerekçelendirilir.
- Zararın azaltılması yönünde atılan adımlar dosyaya konulur.
- Karşı tarafın savunmasında öne süreceği indirim sebepleri önceden karşılanır.
- Talep, ıslah ihtimali gözetilerek kurulur.
Yukarıdaki çerçeve geneldir; sözleşmenin türü, tarafların sıfatı ve kararlaştırılan özel hükümler sonucu değiştirebilir. Rakamsal talebinizi kesinleştirmeden önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.