Arabuluculuk çoğu zaman aşılması gereken bir formalite gibi görülür; oysa bu aşamada ortaya konan bilgi ve belgeler, anlaşma sağlanmadığında açılacak davanın da çerçevesini çizer. Tazminat taleplerinde zararın nasıl anlatıldığı, müzakere masasındaki pazarlık gücünü doğrudan belirler. Aşağıda TBK, HMK ve TKHK ekseninde bu aşama ele alınmaktadır.
Dava Şartı Olan Hâlleri Baştan Belirlemek
Bazı uyuşmazlık türlerinde arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; bu aşama tamamlanmadan açılan dava esasa girilmeden reddedilir. Buna karşılık birçok tazminat talebinde arabuluculuk ihtiyaridir. Talebin niteliği doğru sınıflandırılmadığında iki yönlü hata doğar: zorunlu olduğu hâlde atlanması davanın usulden reddine, gereksiz yere uzun süre müzakereyle geçirilmesi ise zamanaşımı bakımından risk oluşmasına yol açar.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
- Fiilen yapılan harcamaların belgeleri
- Gelir kaybının hangi döneme ilişkin olduğu ve nasıl hesaplandığı
- Onarım veya yenileme maliyetine ilişkin teklif ve faturalar
- Manevi zarar iddiasını destekleyen somut olgular
- Karşı tarafın kusurunu gösteren yazışma ve tutanaklar
Toplam bir rakam söylemek yerine kalemlerin ayrı ayrı gösterilmesi, hem karşı tarafın hangi noktada itiraz ettiğini netleştirir hem de kısmi anlaşma ihtimalini açar.
Son Tutanağın Sonraki Aşamaya Etkisi
Anlaşma sağlanamadığında düzenlenen son tutanak, dava dilekçesine eklenen zorunlu belgedir. Tutanakta talebin konusunun eksik veya dar yazılması, dava aşamasında kapsam tartışması doğurabilir. Bu nedenle tutanak imzalanmadan önce; tarafların doğru gösterildiği, talebin niteliğinin açıkça yazıldığı ve toplantıya katılım durumunun doğru yansıtıldığı kontrol edilmelidir.
Anlaşma Sağlanırsa Metnin Kurulması
Anlaşma belgesi hazırlanırken; ödeme takvimi, gecikme hâlinde uygulanacak sonuç, hangi taleplerin kapsandığı ve tarafların birbirini ibra edip etmediği açıkça yazılmalıdır. Kapsamı belirsiz bırakılan bir ibra ifadesi, sonradan doğan taleplerin ileri sürülmesini güçleştirir. Belgenin icra edilebilirliğine ilişkin usulün tamamlanması da ayrı bir adımdır.
Müzakereye Hazırlık Kontrolü
Toplantıya gitmeden önce; asgari kabul edilebilir çözüm, karşı tarafın olası savunmaları ve elde bulunan delillerin hangi noktada güçlü olduğu belirlenmelidir. Hazırlıksız katılım, yalnızca anlaşma ihtimalini azaltmakla kalmaz; karşı tarafın dosyanın zayıf noktalarını erken görmesine de yol açar.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Uyuşmazlığın türü arabuluculuğun zorunlu olup olmadığını belirlediğinden, başvuru öncesinde talebin niteliğinin bir hukukçuyla birlikte değerlendirilmesi önerilir.