Sözleşmeden veya haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde iki hata dosyayı esasa girmeden bitirir: ihbar ve bildirim yükümlülüklerinin zamanında yerine getirilmemesi ve davanın yanlış mahkemede açılması. Bu rehber, tazminat dosyasında bu iki eşiği aşmaya odaklanıyor.
İhbarın Hukuki İşlevi
Türk Borçlar Kanunu düzeninde ihbar ve bildirim, çoğu zaman bir nezaket adımı değil hakkın korunması şartıdır. Ayıplı ifa, temerrüde düşürme, sözleşmeden dönme ve zararın artmasının önlenmesi gibi başlıklarda bildirimin içeriği kadar zamanı da önem taşır. İhbarın hangi kanaldan yapıldığı ve karşı tarafa ulaştığı ispatlanamıyorsa, hukuken hiç yapılmamış gibi değerlendirilme riski doğar.
Mahkeme Seçiminde Üç Yol Ayrımı
Aynı tazminat talebi, tarafların sıfatına göre farklı mahkemelere gider. Taraflardan biri tüketici konumundaysa uyuşmazlık TKHK kapsamında değerlendirilir ve tüketici hakem heyeti ile tüketici mahkemesi arasındaki parasal sınır belirleyici olur. İki tacir arasındaki ticari nitelikli uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesi devreye girer. Bunların dışında kalan genel talepler ise asliye hukuk mahkemesinde görülür. Görev kuralı kamu düzenindendir ve mahkemece kendiliğinden dikkate alınır.
Dava Şartı Arabuluculuk Kontrolü
- Ticari davalarda konusu para alacağı veya tazminat olan taleplerde arabuluculuk dava şartıdır
- Tüketici uyuşmazlıklarında öngörülen ön aşamaların ayrıca kontrol edilmesi gerekir
- Son tutanağın dava dilekçesine eklenmemesi usulden redde yol açar
- Tutanakta uyuşmazlık konusunun dar yazılması, dava kapsamını daraltabilir
- Karşı tarafın doğru unvan ve adresle davet edilmiş olması aranır
Talebin Ölçülebilir Kurulması
Tazminat dilekçesinde zarar kalemlerinin dayanağı gösterilmeden verilen toplu rakamlar, bilirkişi aşamasında erimeye açıktır. Fiili zarar, yoksun kalınan kâr ve gecikmeden doğan kalemler ayrı ayrı yazılmalı; her kalemin belgesi dilekçedeki numarayla eşleştirilmelidir. Belirsiz alacak, kısmi dava veya tam eda seçenekleri arasındaki tercih ise HMK çerçevesinde faiz başlangıcı ve zamanaşımı yönünden ayrıca değerlendirilmelidir.
Usulden Ret Sonrası Kurtarma Planı
Görevsizlik kararı çıktığında, kanunda öngörülen süre içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmelidir; aksi halde dava açılmamış sayılır ve zamanaşımı bakımından oluşan koruma da tartışmalı hale gelir. Bu nedenle karar tebliğinden itibaren kesinleşme ve gönderme takvimi ayrı bir kontrol listesinde tutulmalıdır.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir; sözleşme metniniz, yazışma geçmişiniz ve tarafların sıfatı sonucu değiştirir. Dilekçe hazırlanmadan önce belgelerin bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.