Tazminat talebi çoğu kez haklılık duygusuyla kaleme alınır ancak mahkeme önünde ölçülebilir bir zarar tablosuna dönüşemez. Türk Borçlar Kanunu, HMK ve TKHK çerçevesinde yürüyen uyuşmazlıklarda talebin akıbetini üç unsur belirler: hukuki sebep, zarar kalemlerinin belgelenmesi ve dilekçenin doğru mahkemeye verilmesi.
Sözleşme mi, Haksız Fiil mi
Aynı olay hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil olarak nitelendirilebilir; ancak ikisinin ispat yükü, zamanaşımı rejimi ve kusur değerlendirmesi farklıdır. Sözleşmesel sorumlulukta borçlunun kusursuzluğunu ortaya koyması beklenirken, haksız fiilde zarar görenin kusuru göstermesi gerekir. Dilekçede hukuki sebep tek bir başlığa sıkıştırılmadan, olguların hangi ilişkiden doğduğu açıkça anlatılmalıdır.
Zarar Kalemlerinin Ayrıştırılması
- Fiilen yapılan harcamalar fatura, dekont ve ödeme belgeleriyle ayrı liste hâlinde gösterilir.
- Yoksun kalınan kazanç, geçmiş dönem kayıtlarıyla karşılaştırmalı biçimde hesaplanır.
- Manevi tazminat talebi, olayın kişilik hakkına etkisini anlatan somut olgularla desteklenir.
- Faizin başlangıç tarihi ve türü talep sonucunda ayrıca belirtilir.
Görev Sorunu Dosyanın Seyrini Değiştirir
Yanlış mahkemeye açılan dava, esas bakımından güçlü olsa dahi görevsizlikle sonuçlanır ve takvim geriye kayar. Tacirler arasındaki ticari iş kaynaklı talepler asliye ticaret mahkemesinde, tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde, bunların dışındaki genel nitelikli talepler asliye hukuk mahkemesinde görülür. Bazı uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuk ya da idari başvuru dava şartıdır; bu adım atlanırsa dilekçe usulden reddedilir.
Miktarı Baştan Bağlamamak
Zararın tamamı dava tarihinde hesaplanamıyorsa talebin belirsiz alacak veya kısmi dava biçiminde kurulması değerlendirilir. Rapor alındıktan sonra talebin artırılabilmesi için usule uygun bir yol seçilmesi gerekir. Baştan düşük ve kesin bir rakam yazmak, sonradan ortaya çıkan zarar kalemlerinin dışarıda kalmasına yol açabilir.
Yukarıdaki başlıklar genel çerçeve sunar; her tazminat dosyasında zararın türü ve delil imkânları farklı olduğundan, talep kurgusunun dava açılmadan önce belge üzerinden bir hukukçuyla planlanması önerilir.