Tazminat dosyalarında karşı tarafın ilk cümlesi çoğu zaman aynıdır: talep zamanaşımına uğramıştır. Bu savunma karşılandığında dosyanın esası tartışılmaya bile başlanmadan kapanabilir. Bu rehber, tazminat hesabı kurulurken süre riskinin nasıl yönetileceğine odaklanıyor.
Sürenin Başlangıcı Tartışmanın Kalbidir
TBK bakımından sözleşmeye aykırılıktan doğan taleplerle haksız fiilden doğan talepler farklı sürelere tabidir. Haksız fiilde süre, zararın ve sorumlunun öğrenilmesiyle işlemeye başlar; ancak fiilin üzerinden geçen uzun süre de ayrıca sınır oluşturur. Zararın sonradan ortaya çıktığı hâllerde başlangıç anı, olayın tarihi değil öğrenme anıdır ve bu ayrım dilekçede açıkça savunulmalıdır. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza kanunundaki daha uzun sürenin uygulanabileceği de değerlendirilir.
Kesilme ve Durmayı Belgeye Bağlamak
Süreyi durduran ya da kesen olaylar dosyada gösterilemezse hiç yaşanmamış sayılır. Şunlar tarihli belgeyle kanıtlanmalıdır:
- Borçlunun borcu kabul ettiğini gösteren yazışma, kısmi ödeme veya taksitlendirme talebi.
- İcra takibi başlatılması ve takibe ilişkin işlemler.
- Arabuluculuk sürecine başvuru ve tutulan son tutanağın tarihi.
- Dava açılması ve dosyanın esasa kaydı.
Talep Kalemleri Ayrı Ayrı Yaşar
Tek bir dilekçede toplanan kalemlerin hepsi aynı takvime tabi değildir. Ödenmeyen bedel, gecikme faizi, kâr yoksunluğu ve manevi tazminat için başlangıç anları farklı olabilir. Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi, sonradan yapılacak artırımda hangi kalemin süreye takılacağını doğrudan etkiler. Bu nedenle hesap tablosu, her kalemin doğum tarihini ayrı satırda gösterecek biçimde kurulmalıdır.
Hangi Kapı: Arabulucu, Hakem Heyeti, Mahkeme
Süre baskısı altında yapılan en pahalı hata, dosyayı yanlış mercie götürmektir. Ticari nitelikteki alacak ve tazminat taleplerinde dava şartı arabuluculuk aşaması atlanırsa dava usulden reddedilir. TKHK kapsamındaki bir uyuşmazlık, parasal sınırın altında kaldığında tüketici hakem heyetinin görev alanına girer; doğrudan mahkemeye gidilmesi zaman kaybettirir. HMK bakımından görevsizlik kararı verilmesi hâlinde dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi için de ayrı bir süre işler ve bu süre kaçırıldığında dava açılmamış sayılır.
Genel Uyarı
Yukarıdaki değerlendirmeler bilgilendirme amaçlıdır. Sürelerin hesabı sözleşmenin türüne ve olayın gelişimine göre değiştiğinden, talebinizi ileri sürmeden önce dosyanızı bir hukukçuya inceletmeniz önerilir.