Tazminat davalarında dilekçe ne kadar özenli hazırlanırsa hazırlansın, yanlış mahkemeye sunulduğunda dosya esasa girilmeden döner. TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde görevli mahkemeyi belirleyen ölçüt dava değeri değil, taraflar arasındaki ilişkinin niteliğidir.
İlişkinin Niteliği Mahkemeyi Belirler
- İki tacir arasındaki ticari ilişkiden doğan tazminat: asliye ticaret mahkemesi.
- Tüketici işlemi niteliğindeki ilişkiden doğan talep: tüketici mahkemesi ya da parasal sınıra göre hakem heyeti.
- İşçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan zarar: iş mahkemesi.
- Bunların dışında kalan genel nitelikteki talepler: asliye hukuk mahkemesi.
Aynı olayda birden fazla ilişki türü bir aradaysa, davanın dayandırıldığı hukuki sebep belirleyici olur. Bu nedenle dilekçede sebebin açıkça yazılması yalnızca biçimsel bir tercih değildir.
Haksız Fiilde Yetki Seçeneği Geniştir
Haksız fiilden doğan taleplerde davacı; fiilin işlendiği yer, zararın meydana geldiği yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir. Sözleşmeye dayanan taleplerde ise davalının yerleşim yeri yanında sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de tercih edilebilir. Bu seçim hakkının bilinmemesi, davacıyı gereksiz yere uzak bir yargı çevresine yönlendirmektedir.
İhtar ve Temerrüdün Faize Etkisi
Sözleşmeden doğan alacaklarda, ifa zamanı belirlenmemişse borçlunun temerrüde düşmesi kural olarak ihtara bağlıdır. İhtarın tarihi, faizin başlangıcını doğrudan etkiler. Haksız fiilde ise zarar tarihi esas alınır ve ayrıca ihtar aranmaz. Talep dilekçesinde faiz başlangıcının hangi olguya bağlandığı belirtilmezse, hüküm altına alınan faiz beklenenden geç bir tarihten başlayabilir.
Dava Öncesi Zorunlu Aşamalar
- Talep ticari nitelikte bir para alacağı ise arabuluculuk dava şartı işletilir.
- Tüketici uyuşmazlığında parasal sınır altındaki talepler için hakem heyeti başvurusu yapılır.
- İş ilişkisinden doğan alacaklarda arabuluculuk son tutanağı temin edilir.
- Zamanaşımı süresi, alacağın kaynağına göre ayrıca hesaplanır.
Görevsizlik Kararı Verilirse Ne Olur?
Görevsizlik veya yetkisizlik kararının kesinleşmesinden sonra HMK'da öngörülen iki haftalık süre içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmelidir. Bu süre kaçırıldığında dava açılmamış sayılır; ilk dilekçeyle sağlanan zamanaşımı kesilmesi de ortadan kalkar. Karar tebliğ alınır alınmaz bu takvimin işaretlenmesi gerekir.
Talep Kalemlerinin Kurulumu
Maddi zarar kalemleri belge ile desteklenmeli, manevi tazminat talebi ise olayın ağırlığı ve tarafların durumuyla ilişkilendirilerek gerekçelendirilmelidir. Zararın miktarı baştan tam olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak veya kısmi dava seçenekleri değerlendirilir; bu tercihin de ayrı sonuçları vardır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Sözleşmenizin içeriği ve olayın gelişimi görev, yetki ve zamanaşımı sonucunu değiştirebileceğinden, dava açmadan önce hukuki görüş almanız yerinde olacaktır.