Sözleşmelerin sonuna eklenen yetkili mahkeme kaydı, uyuşmazlık çıktığında çoğu zaman ilk tartışma konusu olur. TBK ve HMK çerçevesinde bu kaydın her ilişkide aynı sonucu doğurmadığı, TKHK kapsamındaki işlemlerde ise sınırlı biçimde değerlendirildiği göz ardı edilirse, dava yanlış yerde açılır ve aylar kaybedilir.
Yetki Kaydı Kimler Arasında Bağlayıcıdır
Usul hukuku, yetkiye ilişkin sözleşmelerin geçerliliğini tarafların sıfatına bağlamıştır. Tacirler ve kamu tüzel kişileri arasındaki ilişkilerde yazılı yetki kaydı sonuç doğururken, taraflardan biri bu nitelikte değilse kaydın uygulanma imkânı bulunmayabilir. Standart matbu sözleşmelere eklenen bu kayıtlar, karşı tarafın tacir olmadığı hâllerde beklenen etkiyi göstermez.
Görevli Mahkeme Ayrımı
- İlişki her iki taraf için ticari nitelikte ise ticaret mahkemesi gündeme gelir.
- Bir tarafın tüketici sıfatıyla hareket ettiği işlemlerde tüketici uyuşmazlığı usulü uygulanır.
- Bunların dışındaki genel nitelikli sözleşme uyuşmazlıkları asliye hukuk mahkemesinde görülür.
- Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, taraflar anlaşarak bunu değiştiremez.
Dava Şartı Arabuluculuğu Atlamamak
Belirli uyuşmazlık türlerinde dava açmadan önce arabuluculuğa başvurulması zorunludur. Bu basamak atlandığında dava esasa girilmeden reddedilir ve yeniden başvuru gerekir. Arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesine eklenmesi, sürecin hangi taleplerle yürütüldüğünün de kaydını oluşturur; tutanakta yer almayan bir talep bakımından sonradan tartışma çıkabilir.
Sözleşmenin Yorumunda Bakılan Noktalar
Uyuşmazlığın esasında, tarafların kullandığı başlık değil ilişkinin gerçek niteliği esas alınır. Bu nedenle edimin konusu, ödeme düzeni, teslim ve ayıp ihbarına ilişkin hükümler bir bütün olarak okunur. Metinde çelişkili iki hüküm varsa, sözleşmenin bütünü ve tarafların uygulama biçimi belirleyici olur. Yazışmalar, faturalar ve teslim belgeleri bu noktada sözleşmeyi tamamlayan delil değeri taşır.
İhlal İddiasının Belgelendirilmesi
- Temerrüde düşürme için gönderilen ihtarın içeriği ve tebliğ tarihi saklanır.
- Ayıp veya eksik ifa iddiasında muayene ve ihbar zamanı kayıt altına alınır.
- Zararın hesabı kalem kalem gösterilir; toplam rakam tek başına yeterli değildir.
- Karşı tarafın kabul anlamına gelebilecek beyanları ayrı bir ekte toplanır.
Sözleşme uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen çoğu zaman ilişkinin ilk günlerinde kurulan yazılı düzendir. Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; sözleşmenin kendi metni üzerinden yapılacak inceleme farklı bir yol haritası gerektirebilir.