Sözleşmeye aykırılık iddiasıyla açılan davaların önemli bir kısmı, esasa hiç girilmeden dava şartı yokluğundan reddedilir. Bunun iki nedeni vardır: arabuluculuğa hiç başvurulmaması veya başvurunun yetkisiz bir büroya yapılması. Bu rehber, TBK kapsamındaki sözleşme ihlali dosyalarında arabuluculuk aşamasını merci hataları açısından ele alıyor.
Uyuşmazlık Dava Şartı Kapsamında mı?
Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari uyuşmazlıklar ile tüketici ve iş hukukundan doğan birçok talepte, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması aranır. Buna karşılık ihtiyati tedbir gibi geçici hukuki korumalar ile bazı özel dava türleri kapsam dışındadır. TKHK kapsamındaki uyuşmazlıklarda hakem heyeti aşamasının ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Bu inceleme yapılmadan doğrudan dava açılması, dilekçe ve harç emeğinin boşa gitmesine yol açar.
Yetkili Arabuluculuk Bürosu
Başvuru kural olarak karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer adliyesindeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Karşı taraf ilk toplantıda yetkiye itiraz ederse dosya büroya iade edilir ve yetki incelemesi mahkemece yapılır. Bu aşamada geçen süre, arabuluculuğun sağladığı zamanaşımı ve hak düşürücü süre korumasının kapsamı bakımından dikkatle izlenmelidir.
Görüşme Öncesi Dosya Hazırlığı
- Sözleşmenin imzalı nüshası, ekleri ve varsa değişiklik protokolleri toplanır.
- İhlalin somutlaştığı tarih ve buna ilişkin yazışmalar kronolojik olarak dizilir.
- İhtar ve temerrüt bildirimlerinin tebliğ belgeleri eklenir.
- Talep, asıl alacak ve fer'ileri ayrılacak biçimde rakamsallaştırılır.
- Anlaşma hâlinde kabul edilebilecek asgari çerçeve önceden belirlenir.
Son Tutanak ve Dava Dilekçesi İlişkisi
Anlaşamama hâlinde düzenlenen son tutanağın aslı veya bir örneği dava dilekçesine eklenmelidir. Eksikse mahkeme kesin süre verir; bu süre içinde de sunulmazsa dava usulden reddedilir. Ayrıca arabuluculukta ileri sürülen talep ile dava dilekçesindeki talebin kapsamı arasındaki uyum, karşı tarafın dava şartı itirazına açık kapı bırakmamak bakımından önemlidir.
Anlaşma Belgesinin Değeri
Taraflar ve arabulucu tarafından imzalanan anlaşma belgesi, kanunda öngörülen koşullarla icra edilebilirlik niteliği taşır. Bu şerh kanunun gösterdiği mahkemeden istenir; dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olması hâlinde arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesi de bu talebi karşılayabilir. Avukatların da imzaladığı anlaşma belgeleri bakımından ayrı bir düzenleme bulunduğundan, belgenin nasıl imzalandığı icra aşamasında belirleyici olur.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır; sözleşmenizin türü ve tarafların sıfatı dava şartını değiştirebileceğinden, başvuru yapmadan önce dosyanızı hukuki açıdan değerlendirmeniz önerilir.