Sözleşmeye konu edimin ayıplı ifası hâlinde talep edilecek tazminatın hesabı kadar, bu talebin hangi mahkemede ileri sürüleceği de sonucu doğrudan etkiler. Aynı olay, tarafların sıfatına göre tüketici mahkemesinde, asliye hukuk mahkemesinde veya asliye ticaret mahkemesinde görülebilir. Sıfat analizi yapılmadan yazılan dilekçe, hesaplanan zararın tahsilini aylarca geciktirir.
Üç İhtimalli Görev Tablosu
TBK'ya dayanan bir ayıp talebinde ilk soru, ilişkinin niteliğidir. Alıcı tüketici sıfatını taşıyorsa TKHK devreye girer ve uyuşmazlık tüketici merciine gider. Her iki taraf da tacir ise ve iş ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Bunların dışında kalan adi ilişkilerde ise genel görevli mahkeme asliye hukuktur. Bu sınıflandırma, sadece mahkeme kapısını değil, uygulanacak ihbar sürelerini ve ispat rejimini de değiştirir.
Dava Şartı Arabuluculuk Basamağı
Ticari nitelikteki alacak ve tazminat davalarında arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Bu basamak atlandığında mahkeme esasa girmeden dosyayı usulden reddeder. Arabuluculuk son tutanağının dilekçeye eklenmesi ve tutanakta uyuşmazlık konusunun tazminat kalemlerini kapsayacak genişlikte tanımlanmış olması önemlidir; dar tanımlanmış bir tutanak, dava aşamasında talep genişletmeyi zorlaştırır.
Yer Yönünden Yetki ve Sözleşmedeki Yetki Şartı
HMK'nın genel kuralı davalının yerleşim yeri mahkemesini yetkili kılar. Sözleşmeden doğan davalarda ayrıca sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de seçilebilir. Tacirler arasında yazılı yetki sözleşmesi yapılabilirken, tüketici aleyhine kurulan yetki şartları geçerli sayılmaz. Bu nedenle matbu sözleşmedeki yetki maddesini olduğu gibi kabul etmek yerine, karşı tarafın sıfatına göre geçerliliği tartışılmalıdır.
Tazminat Kalemlerini Hesaplanabilir Yazmak
- Ayıbın giderilmesi için yapılan onarım ve nakliye giderleri
- Ayıplı ifa nedeniyle uğranılan doğrudan zarar ile yoksun kalınan kazanç ayrımı
- Bedelden indirim talebinde karşılaştırma yönteminin gösterilmesi
- Faizin başlangıç tarihinin temerrüde bağlanması
- Belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinin gerekçelendirilmesi
Yanlış Mercie Başvurunun Zincirleme Etkisi
Görevsizlik kararı sonrasında dosyanın gönderilmesi için başvuru süresi kaçırılırsa dava açılmamış sayılır ve bu süre zarfında zamanaşımı işlemeye devam etmiş olur. Ayıp taleplerinde sürelerin görece kısa olması, bu riski diğer alacak davalarına göre daha ağır hâle getirir. Dilekçede terditli talep kurmak ve delil listesini baştan eksiksiz sunmak, ikinci aşamada kaybedilen zamanı bir ölçüde telafi eder.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; sözleşmenizin metni ve tarafların sıfatı sonucu değiştirebilir. Tazminat hesabınızı ve görevli mahkeme tercihinizi dava açmadan önce bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.