Haksız fiilden doğan zararın giderilmesi, zarar görenin fiili öğrendiği anda başlayan bir zaman yarışıdır. Karşı tarafa yapılacak bildirimin şekli, temerrüt anının belirlenmesi ve davanın hangi mahkemede açılacağı, tazminatın kapsamını doğrudan etkiler. Uygulamada dosyaların bir kısmı, esasa girilmeden görev itirazıyla veya zamanaşımı def'iyle karşılaşır.
Bildirimin İşlevi ve Faizin Başlangıcı
Haksız fiilde faiz, kural olarak zararın doğduğu tarihten itibaren istenebilir; buna karşın karşı tarafa yöneltilen yazılı bildirim, zararın kapsamını ve talebi belgeleyerek ispat kolaylığı sağlar. Bildirimde zararın kalemleri ayrı ayrı yazılmalı, ödeme için makul bir süre verilmeli ve tebliğ belgesi saklanmalıdır. Sigorta ilişkisi varsa, poliçenin öngördüğü ihbar yükümlülüğünün süresi ayrıca izlenir; bu bildirimin gecikmesi teminat dışı kalma riski doğurabilir.
Görev Sorusu: Hangi Mahkeme
Taraflardan biri tüketici, diğeri satıcı veya sağlayıcı konumundaysa ve uyuşmazlık bu ilişkiden doğuyorsa tüketici mahkemesi devreye girer. Uyuşmazlık her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgiliyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Bunların dışındaki hâllerde genel görevli asliye hukuk mahkemesidir. Bedensel zarar veya ölüm nedeniyle açılan davalarda, zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinin de yetkili olduğunu düzenleyen özel kural gözden kaçırılmamalıdır.
İki Katmanlı Zamanaşımı
Türk Borçlar Kanunu, tazminat isteminde zararın ve failin öğrenildiği tarihten işleyen kısa bir süre ile fiilin gerçekleştiği tarihten işleyen daha uzun bir üst süre öngörür. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı varsa, tazminat istemi bakımından o süre uygulanır. Bu nedenle olayla ilgili bir ceza soruşturması bulunup bulunmadığı mutlaka araştırılmalıdır.
Zarar Kalemlerinin Ayrıştırılması
- Fiili zarar: onarım, tedavi ve yenileme bedelleri fatura ve raporla belgelenir.
- Kazanç kaybı: kesintiye uğrayan gelirin dönemsel dökümü sunulur.
- Bedensel zararda kalıcı kayıp: sağlık kurulu raporu ve hesap raporu talep edilir.
- Manevi tazminat: olayın etkisi ve tarafların ekonomik durumu ayrı gerekçelendirilir.
- Müterafik kusur iddiasına karşı, olay yeri ve kusur incelemesi delilleri hazırlanır.
Aktarılanlar genel nitelikte açıklamalardır. Olayın türü, tarafların sıfatı ve delil durumu hem görevli mahkemeyi hem hesaplama yöntemini değiştirebilir. Talep mektubu gönderilmeden önce dosyanın hukuki değerlendirmeden geçirilmesi, sonradan düzeltilmesi güç hataları önler.