Sözleşmeye aykırılık iddiasında dava genellikle ihlalin varlığında değil, zararın hesabında düğümlenir. Talep kaleminin yanlış adlandırılması, temerrüdün doğduğu anın belirlenememesi veya faizin başlangıcının yanlış gösterilmesi; haklı bir talebin kısmen reddine yol açabilir. TBK ve HMK ekseninde hazırlanan bu rehber, tazminat hesabında usule aykırı işlem riskini azaltmaya odaklanır.
Önce Zararı Kalemlere Ayırın
Uygulamada tek bir tutar üzerinden istenen tazminat, hesap raporunda dağılmaktadır. Fiilen yapılan gider, elde edilemeyen kazanç, ikame tedarik nedeniyle oluşan fark ve gecikmeden doğan zarar birbirinden ayrı kalemlerdir ve her birinin ispat aracı farklıdır. Kalem ayrımı yapılmadan hazırlanan dilekçe, bilirkişinin hangi belgeye hangi kalemi bağlayacağını belirsiz bırakır.
Temerrüt ve İhtar Zinciri
Kural olarak borçlunun temerrüde düşürülmesi için ihtar gerekir; kesin vadeli işlerde veya sözleşmede öngörülen hâllerde ise ihtara gerek kalmayabilir. Bu ayrım faizin başlangıç tarihini doğrudan etkiler. İhtarnamenin muhatabı, tebliğ tarihi ve içeriği tek bir tabloda tutulmalı; sözleşmede öngörülen bildirim usulüne uyulmadan yapılan bildirimin sonuç doğurmayabileceği unutulmamalıdır.
Cezai Şart ile Tazminatın İlişkisi
- Kararlaştırılan cezai şartın türü, aşan zararın ayrıca istenip istenemeyeceğini belirler
- İfaya eklenen ceza ile seçimlik ceza karıştırıldığında talep sonucu hatalı kurulur
- Fahiş cezai şartın indirilebileceği, dava stratejisinde baştan öngörülmelidir
- Ceza koşulu istenirken zararın ayrıca ispatı gerekip gerekmediği netleştirilmelidir
Hesap Raporu ve Bilirkişi Aşaması
Bilirkişiye gidecek dosyanın, hesabı yapılabilir hâlde sunulması gerekir. Fatura, irsaliye, banka dekontu, cari hesap ekstresi ve yazışmaların tarih sırasına göre klasörlenmesi; raporun tarafların iddialarını karşılamasını kolaylaştırır. Rapora itiraz edilirken de genel beğenmedik ifadeleri yerine, hangi belgenin dikkate alınmadığı ve hangi kalemin yanlış hesaplandığı sayfa ve belge numarası verilerek gösterilmelidir.
Talep Sonucunun Yazımı ve Sonraki Aşama
Belirsiz alacak davası ile kısmi dava arasındaki tercih, faiz ve zamanaşımı bakımından farklı sonuçlar doğurur; bu tercihin dava açılmadan önce yapılması gerekir. Tüketici işlemi niteliği taşıyan sözleşmelerde ise TKHK kapsamındaki görevli merci ayrıca değerlendirilmelidir. Yanlış görevli mercie yapılan başvuru, dosyanın esasına hiç girilmeden zaman kaybına yol açar.
Bu metin genel çerçeveyi aktarır; sözleşmenin kendi hükümleri, taraflar arasındaki teamül ve delil durumu sonucu değiştirebilir. Hesap yöntemini seçmeden önce sözleşme metniyle birlikte hukuki değerlendirme almanız yararlı olur.