Sözleşmeden kaynaklanan tazminat uyuşmazlıklarının büyük kısmı, olayların değil metnin nasıl okunacağının tartışmasıdır. Aynı madde bir tarafa göre kesin bir yükümlülük, diğer tarafa göre yalnızca niyet beyanıdır. TBK ve HMK uygulamasında bu tartışmayı kazanmak, yorum kuralını doğru seçmekten ve zararı ayrıştırarak göstermekten geçer.
Lafız mı, Tarafların Gerçek İradesi mi?
Yorumda çıkış noktası sözleşmenin sözleridir; ancak yanlış ifadeler tarafların gerçek ve ortak iradesinin önüne geçemez. Bu nedenle sözleşme öncesi yazışmalar, teklif metinleri ve fiili uygulama biçimi dosyanın parçasıdır. Tarafların sözleşmeyi yıllarca belirli bir şekilde uygulaması, yorum tartışmasında güçlü bir göstergedir.
Zarar Kalemlerini Ayrıştırmak
- Fiilen yapılan masraflar ile elde edilemeyen kazanç ayrı başlıklarda gösterilir.
- Gecikmeye bağlı talepler, ifa etmemeye bağlı taleplerden ayrı hesaplanır.
- Cezai şart öngörülmüşse, tazminatla ilişkisi sözleşme metnine göre netleştirilir.
- Zararı azaltma yükümlülüğü kapsamında atılan adımlar belgelenir; bu, karşı savunmayı baştan zayıflatır.
Sulh Görüşmesine Hazırlıksız Oturmamak
Ticari ilişkinin sürdürülmek istendiği hallerde sulh çoğu zaman rasyonel seçenektir. Ancak masaya rakam vermeden oturmak, karşı tarafın çerçevesini kabul etmek anlamına gelir. Görüşme öncesinde en düşük kabul edilebilir tutar, ödeme takvimi ve karşılıklı ibra kapsamı yazılı olarak belirlenmelidir. Tüketici işlemi niteliğindeki bir sözleşmede TKHK kaynaklı emredici korumaların sulh metniyle bertaraf edilemeyeceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Dava Yoluna Geçilirken Usul Eşiği
Dava tercih edildiğinde talep sonucunun belirlenebilirliği önem kazanır. Zarar hesabı bilirkişi incelemesine muhtaçsa, belirsiz alacak veya kısmi dava tercihinin sonuçları baştan değerlendirilmelidir. Delil listesinin dilekçeler aşamasında eksiksiz sunulması, sonradan delil ikamesi tartışmasının önüne geçer.
Değerlendirme
Sözleşme yorumu tartışmalarında hazırlık, iddianın kendisinden daha belirleyici olabiliyor. Bu metin genel bir çerçeve sunar; sözleşmenizin özel hükümleri farklı bir yol gerektirebileceğinden, karar öncesinde hukuki görüş alınması yararlı olacaktır.