Tazminat dosyalarında hesap tablosu ne kadar ayrıntılı hazırlanırsa hazırlansın, talep zamanında ve doğru usulle ileri sürülmediğinde tablo işlevsiz kalır. TBK ve HMK hükümleri, tüketici ilişkilerinde ise TKHK çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda asıl soru şudur: hangi kalem, hangi tarihten itibaren, hangi dava türüyle istenecek?
Zamanaşımının Başladığı Anı Doğru Saptamak
Haksız fiile dayalı taleplerde zamanaşımı iki katmanlıdır: zararın ve sorumlunun öğrenilmesiyle işlemeye başlayan nispi süre ile fiilin gerçekleştiği andan itibaren işleyen mutlak süre. Sözleşmeye aykırılıkta ise başlangıç, borcun muaccel olduğu andır. Aynı olaydan hem sözleşmesel hem haksız fiil sorumluluğu doğabiliyorsa iki hattın süresi ayrı ayrı hesaplanmalı; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımının uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava Türü Seçimi Hesabı Doğrudan Etkiler
Zarar dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası, kısmi dava ve tam eda davası arasındaki tercih hem harç yükünü hem faiz başlangıcını değiştirir. Kısmi dava tercih edildiğinde bakiye kalem için ıslah gerekir ve ıslah anına kadar geçen zaman, karşı tarafın zamanaşımı defiyle karşılaşabilir. Bilirkişi raporundan sonra yapılacak artırımın hangi usulle yapılacağı, dava açılmadan önce kararlaştırılmalıdır.
Faiz ve Temerrüt Takvimi
Faizin başlangıcı çoğu dosyada usulüne uygun bir ihtarnamenin tebliğ tarihine, ihtar yoksa dava tarihine bağlanır. İhtarnamede talep edilen miktarın ve dayanağının belirsiz bırakılması, temerrüdün oluşmadığı savunmasına zemin hazırlar. Faiz türü ve işleyeceği dönem talep sonucunda açıkça yazılmadığında, mahkemenin talebi aşan bir faize hükmetmesi beklenemez.
Hesabı Ayakta Tutan Belgeler
- Zararın doğduğu anı gösteren tarihli kayıtlar ve yazışmalar
- Ödeme, fatura ve masraf belgelerinin kronolojik dizisi
- İhtarname ve tebliğ evrakı
- Kazanç kaybı iddiasında dönemsel gelir karşılaştırması
- Karşı tarafın kusurunu ortaya koyan teknik rapor veya tespit tutanağı
Sık Görülen Usul Hatası
Talep sonucunun kalem kalem ayrıştırılmaması, uygulamada en çok hak kaybı doğuran hatalardan biridir. Maddi ve manevi tazminat, mahrum kalınan kazanç ve masraf kalemleri tek bir rakamda toplandığında, bir kalem yönünden verilen ret kararı diğerlerinin de tartışılmasını güçleştirir.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Zararın niteliği, taraflar arasındaki sözleşme ve delil durumu hesabı ve süreleri değiştirebilir; somut dosyanız için hukuki değerlendirme almanız önerilir.