Alacak talebi zamanaşımı sınırına yaklaştığında iki risk aynı anda büyür: sürenin dolması ve zorunlu arabuluculuk aşamasının atlanmasıdır. 6098 sayılı TBK kapsamındaki alacaklarda süre, borcun muaccel olduğu andan işlemeye başlar; buna karşılık dava şartı olarak öngörülen arabuluculuk aşaması dosyayı bir süre daha bekletir. Doğru sıralama kurulmazsa, hem esasa girilemez hem de hak zamanaşımına uğrar.
Arabuluculuk Başvurusunun Süreye Etkisi
Arabuluculuk mevzuatı, büroya başvuru tarihi ile son tutanağın düzenlendiği tarih arasında zamanaşımının durmasını öngörür. Bu koruma otomatik değildir; başvurunun doğru arabuluculuk bürosuna, doğru taraf bilgileriyle ve kaydı belgelenecek şekilde yapılmış olması gerekir. Yanlış yer bürosuna yapılan kayıt, sonradan yetki itirazıyla düştüğünde durma etkisi tartışmalı hale gelir.
Hangi Uyuşmazlık Hangi Kapıdan Girer
- Ticari nitelikteki para alacaklarında ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır; doğrudan açılan dava usulden reddedilir.
- Tüketici işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda 6502 sayılı TKHK sistemi devreye girer ve parasal sınıra göre önce hakem heyeti aşaması gündeme gelebilir.
- Sözleşmede tahkim veya yetki kaydı varsa, arabuluculuk sonrası gidilecek merci de bu kayda göre değişir.
Zamanaşımını Kesen İşlemleri Kayda Almak
Borçlunun borcu ikrar eden yazışması, kısmi ödeme, teminat verilmesi ya da alacaklının icra takibi başlatması zamanaşımını kesen işlemler arasındadır. Uygulamada bu işlemler dosyada dağınık durur ve duruşma aşamasında hatırlanır. Tarih, kaynak ve ekran görüntüsü sütunlarından oluşan tek bir tablo tutulması, kesilme iddiasının ispatını kolaylaştırır.
Son Tutanak Sonrası Dar Pencere
Anlaşmama ile biten süreçlerde dava açma penceresi dar olabilir. Bu nedenle son tutanağın imzalanacağı oturuma girilirken dava dilekçesinin taslağı, delil listesi ve harç hesabı hazır tutulmalıdır. 6100 sayılı HMK bakımından delillerin dilekçelerle birlikte bildirilmesi kuralı, sonradan delil eklemeyi zorlaştırdığından bu hazırlık boşa gitmez.
Kontrol Listesi
- Alacağın muacceliyet tarihi ve uygulanacak zamanaşımı türü yazılı olarak tespit edildi mi?
- Uyuşmazlık zorunlu arabuluculuk kapsamında mı, kapsam dışı mı?
- Başvuru doğru büroya yapıldı ve durma etkisi belgelendi mi?
- Kesilme sebepleri tabloya işlendi mi?
- Anlaşmama halinde dava dosyası hazır mı?
Buradaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir. Sözleşme tipi ve borcun doğum şekli süre hesabını tümüyle değiştirebileceğinden, somut alacağınız için ayrıca hukuki görüş alınması önerilir.