Ceza yargılaması kesinleştikten sonra dosyanın kapandığı düşünülür; oysa hak kaybı riskinin en yüksek olduğu dönem çoğu zaman infaz aşamasıdır. Bu aşamada verilen kararların bir kısmı idari nitelikte olduğundan, itirazın muhatabı yanlış seçildiğinde talep esasa girilmeden değerlendirme dışı kalır. Bu rehber, 5275 sayılı Kanun ve CMK ekseninde merci ayrımını netleştirir.
İki Ayrı Kanal
- İnfaz kurumu idaresinin işlem ve faaliyetleri: disiplin cezaları, açık kuruma ayırma, ziyaret ve haberleşme kısıtları, idare ve gözlem kurulu değerlendirmeleri. Bunlara karşı şikâyet yolu infaz hâkimliğidir; infaz hâkimliği kararına karşı ise itiraz mercii ağır ceza mahkemesidir.
- Hükmün yorumu ve ceza hesabı: mahkûmiyet hükmünün nasıl anlaşılacağı veya çektirilecek cezanın hesabında duraksama doğması hâlinde karar, hükmü veren mahkemeden istenir.
Müddetnameye yönelik itirazlarda hangi kanalın işleyeceği, itirazın konusunun salt hesap tekniği mi yoksa kurum uygulaması mı olduğuna göre değerlendirilir. Dilekçede itirazın hangi kaleme yöneldiği açıkça yazılmadığında dosya merciler arasında gidip gelir ve süre erir.
Yetki: Hükümlünün Bulunduğu Yer
İnfaz hâkimliği bakımından ölçüt, kural olarak hükümlünün bulunduğu ceza infaz kurumunun yer aldığı yargı çevresidir. Nakil hâlinde şikâyetin hangi hâkimliğe yapılacağı sorunu doğar; nakil tarihi ile şikâyete konu işlemin tarihi bu nedenle dilekçede birlikte gösterilmelidir.
Hak Kaybının Yoğunlaştığı Kalemler
- Koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesabında lehe kanun uygulamasının gözden kaçması,
- Tutuklulukta veya gözaltında geçen sürenin mahsubunun eksik yapılması,
- Disiplin cezasının iyi hâl değerlendirmesine etkisinin süresinde tartışılmaması,
- Birden fazla ilamın toplanmasında infaz rejimlerinin ayrı ayrı hesaplanmaması,
- Adli para cezasının ödenmemesi hâlinde doğacak sonuçların takvime bağlanmaması.
Dilekçeyi Güçlendiren Belgeler
İnfaz dosyalarında iddia değil, belge konuşur. Müddetname örneği, idare ve gözlem kurulu kararı, disiplin tutanakları, nakil evrakı ve kesinleşme şerhli ilam birlikte sunulduğunda, hesabın hangi kaleminde hata yapıldığı somut olarak gösterilebilir. Talep, TCK ve 5275 kapsamındaki hangi kurumun uygulanmasını istediğini açıkça belirtmelidir; genel ifadelerle kurulan taleplerin kapsamı daralır.
İnfazda kaybedilen gün geri alınamadığından, itirazın hem doğru mercie hem de süresinde yapılması esastır. Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; ilamın kapsamı ve suç tarihi sonucu doğrudan etkilediğinden somut dosyada hukuki destek alınması önerilir.