İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma aşaması, soruşturmadan farklı bir usul mantığına dayanır. Bu aşamada yapılan usul hatalarının bir kısmı sonradan telafi edilebilirken, süreye bağlı bazı hakların kaçırılması dosyanın seyrini kalıcı biçimde etkiler.
Görevli Mahkeme Suçun Niteliğine Göre Değişir
Ceza yargılamasında görev, kural olarak suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre belirlenir; ağır cezalık suçlar için özel olarak sayılan haller ise doğrudan ağır ceza mahkemesinin görev alanına girer. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir ve mahkemece resen gözetilir. Nitelendirmenin değişmesi ihtimali varsa, bu husus savunmada baştan gündeme getirilmelidir.
Yetki İtirazının Zamanı
Yer bakımından yetki kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesine aittir. Ancak yetkisizlik iddiası, görevden farklı olarak süresiz ileri sürülemez; sanığın sorgusundan önce bildirilmesi gerekir. Bu aşama geçtikten sonra yapılan yetki itirazları dikkate alınmaz ve dosya bulunduğu mahkemede görülmeye devam eder.
Mağdur ve Katılan Bakımından Kritik Adımlar
Suçtan zarar gören, kovuşturma aşamasında davaya katılma talebinde bulunarak taraf haklarını kullanabilir. Katılan sıfatı kazanılmadan verilen hükme karşı kanun yoluna başvuru imkânı sınırlı kalabildiğinden, talebin duruşma tutanağına geçirilmesi ve karara bağlanması takip edilmelidir.
- Duruşma günlerinin ve tebligat adresinin düzenli izlenmesi
- Delil ve tanık listesinin, dinlenme gerekçesiyle birlikte zamanında sunulması
- Bilirkişi raporuna itirazın rapor tebliğinden sonra süresinde yapılması
- Esas hakkındaki mütalaaya karşı savunmanın yazılı olarak dosyaya konulması
- Hükmün açıklanmasından sonra istinaf için öngörülen yedi günlük sürenin takvime işlenmesi
Tutanak ve Zabıt Kontrolü
Duruşma tutanaklarının beyanları eksiksiz yansıtıp yansıtmadığı, sonraki aşamalarda ileri sürülecek itirazların dayanağını oluşturur. Beyanın tutanağa geçirilmediği düşünülüyorsa, aynı celse içinde düzeltme talebinde bulunulması gerekir.
Ceza yargılamasında her dosyanın delil durumu ve isnat edilen suç farklıdır; burada anlatılanlar genel usul çerçevesini tanıtmaktadır. Savunmanızı şekillendirmeden önce dosya içeriğini bir hukukçuyla incelemeniz gerekir.