Ceza soruşturmasında savunmanın ilk işi çoğu zaman esasa girmek değil, dosyanın hangi hat üzerinde ilerleyeceğini görmektir. İsnadın hukuki nitelendirmesi, hem görevli mahkemeyi hem uzlaştırma ihtimalini hem de tutuklama tartışmasını belirler. Aşağıda CMK, TCK ve 5275 çerçevesinde bu tespitin nasıl yapılacağı anlatılmaktadır.
Nitelendirme neden erken yapılmalı
Aynı olay, farklı suç tanımlarına oturtulabilir; bu tercih cezanın üst sınırını, dolayısıyla görevli mahkemeyi değiştirir. Kanun, belirli ağırlıktaki suçları ağır ceza mahkemesinin görevine bırakmıştır. Soruşturma aşamasında savunma, isnadın hangi maddeye oturtulduğunu ve niteliğin doğru belirlenip belirlenmediğini takip etmelidir. Görev kuralları kamu düzenindendir ve yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilir; yanlış görevle ilerleyen bir dosya ileride bozulma sebebi olur.
Soruşturma evresinde takvim
Bu evrede süreler kısa ve dağınıktır. Takip edilmesi gerekenler:
- Gözaltı ve sorgu işlemlerine ilişkin süreler
- Tutuklama veya adli kontrol kararına itiraz için tanınan süre
- Kısıtlama kararı varsa dosya inceleme talebinin zamanlaması
- Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresinin dolup dolmadığı
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz süresi
Uzlaştırma kapsamına giren dosyalar
CMK, belirli suçlar bakımından uzlaştırmayı zorunlu bir aşama olarak öngörür. Uzlaştırmacı görevlendirildiğinde verilecek karar, dosyanın kaderini belirler. Uzlaşma sağlanması halinde kovuşturmaya yer olmadığı kararı gündeme gelir; buna karşılık edimin yerine getirilmemesi ihtimaline karşı edimin türü, zamanı ve ölçüsü tutanağa somut biçimde yazdırılmalıdır. Mağdur açısından ise uzlaşma, tazminat talebinden vazgeçme anlamına gelip gelmediği yönünden dikkatle okunmalıdır. Uzlaşma kapsamında olmayan bir suç için yapılan görüşmelerin hukuken sonuç doğurmayacağı da göz ardı edilmemelidir.
İddianame düzenlendikten sonra
İddianamenin kabulüyle kovuşturma başlar ve savunmanın odağı değişir. Bu aşamada delillerin toplanma biçimine yönelik itirazlar, hukuka aykırı elde edilmiş delil tartışmasıyla birlikte ileri sürülmelidir. Hükümle birlikte 5275 kapsamındaki infaz rejimi gündeme geleceğinden, ceza miktarının infaz üzerindeki etkisi savunma stratejisinin parçası olarak baştan hesaplanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır ve somut bir dosya değerlendirmesi yerine geçmez. Ceza soruşturmalarında süreler çok kısa olduğundan, ifade vermeden önce müdafi ile görüşülmesi büyük önem taşır.