Soruşturma evresi, dosyanın görünmeyen ama en belirleyici bölümüdür. Bu aşamada toplanan ya da toplanmayan deliller, kovuşturmada telafi edilemeyecek sonuçlar doğurur. CMK, TCK ve infaz rejimini düzenleyen 5275 sayılı Kanunun kesiştiği süreçte müşteki ile şüpheli tarafın ortak sorunu aynıdır: kimden, ne zaman, hangi usulle delil isteneceğinin planlanmamış olması.
Delil Kaybının Saat Saat İşlediği Alanlar
Kamera kayıtları, iletişim verileri, banka hareketleri ve platform kayıtları farklı saklama sürelerine tabidir. Şikâyet dilekçesi yazılırken bu kaynakların hangi kurumda tutulduğu ve ne kadar süreyle saklandığı düşünülmezse, aylar sonra istenen kayıt için gelen cevap çoğu zaman kaydın bulunmadığı yönünde olur. Bu nedenle ilk dilekçeye, delilin bulunduğu yeri açıkça gösteren ve muhafazasını isteyen ayrı bir bölüm eklenmelidir.
Şikâyete Bağlı Suçlarda Takvim
Bazı suçlar kendiliğinden soruşturulurken bir kısmı yalnızca mağdurun şikâyeti üzerine soruşturulur ve yasada öngörülen şikâyet süresi geçtiğinde bu imkân kapanır. Fiilin ve failin öğrenildiği tarih hesabın başlangıcıdır; öğrenme tarihini gösteren yazışma, tutanak veya tespit dosyaya baştan konmalıdır. Süreye bağlı olmayan suçlarda ise dava zamanaşımı ayrı bir takvim satırı olarak izlenmelidir.
Yanlış Mercie Yapılan Başvurunun Etkisi
Şikâyetin kolluğa mı, savcılığa mı yoksa idari bir kuruma mı yapılacağı olayın niteliğine göre değişir. İdari şikâyet mekanizmasına yapılan başvuru ceza soruşturmasını kendiliğinden başlatmaz; yetkisiz yer savcılığına verilen dilekçe ise yetkili savcılığa gönderilirken haftalar kaybettirir. Suçun işlendiği yer, sonucun gerçekleştiği yer ve şüphelinin bulunduğu yer arasındaki tartışma dilekçe yazılmadan önce çözülmelidir.
Talep Edilecek İşlemleri Somutlaştırmak
- Hangi kurumdan hangi tarih aralığı için kayıt isteneceğinin tek tek yazılması
- Dijital materyalin imajı alınarak incelenmesi ve tutanağa geçirilmesi talebi
- Tanıkların iletişim bilgileriyle ve anlatacakları konu başlığı belirtilerek bildirilmesi
- Beyanlar arasındaki çelişkilerin tarih sırasına göre karşılaştırıldığı bir çizelge hazırlanması
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararına Hazırlıklı Olmak
Soruşturmanın takipsizlikle sonuçlanma ihtimali baştan hesaba katılmalı; itiraz için tanınan süre kısa olduğundan, karar tebliğ edilir edilmez kullanılabilecek bir taslak hazır tutulmalıdır. İtirazın gücü, kararda hiç değerlendirilmemiş delilleri ve toplanması istendiği hâlde toplanmayan kayıtları göstermekten gelir; aynı iddiaların tekrarı sonucu değiştirmez.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir ve somut dosyanın içeriğine göre farklılaşır. Ceza soruşturmasında atılan adımların geri dönüşü zor olduğundan, beyan vermeden önce bir avukatla görüşülmesi önerilir.