Bir hesabın ya da kripto varlık bakiyesinin kullanılamaz hâle gelmesi, tek bir hukuki işlemin sonucu değildir. Blokenin kaynağı bankanın kendi kontrol mekanizması, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bir tedbir ya da ceza soruşturmasında verilmiş bir elkoyma kararı olabilir. Bu üç ihtimalin itiraz yolu ve süresi birbirinden tamamen farklıdır; kaynağı tespit etmeden yazılan dilekçe genellikle sonuç doğurmaz.
Önce Kaynağı Tespit Edin
İlk adım bankadan işlemin dayanağının yazılı olarak sorulmasıdır. 5411 sayılı Kanun çerçevesinde bankalar müşteri tanıma ve iç kontrol yükümlülükleri gereği bazı işlemleri kısıtlayabilir; bu durumda çözüm bankaya yapılacak açıklama ve belge sunumundan geçer. Buna karşılık işlem bir soruşturma kapsamında verilmiş karara dayanıyorsa, banka nezdinde yapılacak hiçbir başvuru sonuç vermez. Aklama suçu, malvarlığı değerlerine elkoyma tedbirinin uygulanabildiği suçlar arasında yer aldığından, TCK'nın 282. maddesi kapsamındaki bir soruşturma bu ihtimalin en sık görülen kaynağıdır.
Kaynak Belgesi Dosyası
- Paranın giriş kaynağını gösteren maaş, satış, kira veya ortaklık kayıtları.
- Ticari faaliyet varsa fatura, sözleşme ve muhasebe kayıtlarıyla eşleştirilmiş hareket dökümü.
- Kripto varlık işlemlerinde platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve zincir üstü kayıtlar; SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri kapsamındaki kuruluşlardan alınan kayıtlar bu noktada değer taşır.
- Yurt dışı kaynaklı transferlerde gönderenle ilişkiyi açıklayan yazışma ve sözleşmeler.
- Vergi beyanları; bildirilmiş gelirle hesap hareketleri arasındaki uyum en güçlü savunma unsurudur.
İtirazın Adım Sırası
- Karar örneği ve dayanağı öğrenilir; soruşturma gizliyse kısıtlama kararının kapsamı sorgulanır.
- Elkoyma kararına karşı, öğrenme veya tebliğden itibaren işleyen kısa süre içinde ceza muhakemesinin öngördüğü itiraz yoluna başvurulur.
- İtiraz dilekçesinde suçla bağlantı iddiası, her para hareketi için ayrı ayrı ve tarih sırasına göre karşılanır.
- Tedbirin ölçüsüz olduğu ileri sürülüyorsa, hangi tutarın soruşturmayla ilgisiz olduğu somut biçimde gösterilir ve kısmi kaldırma talep edilir.
- Geçim ve zorunlu ödemeler bakımından hesabın belirli bir kısmının serbest bırakılması ayrıca istenir.
Süre Kaçırılırsa Ne Olur
İtiraz süresi geçtiğinde tedbir kendiliğinden kalkmaz; ancak ilk incelemeden yararlanma imkânı kaybedilir. Bu aşamadan sonra kaldırma talebi yapılabilir, fakat talep yeni bir olgu ya da yeni bir belgeye dayanmadığında çoğu kez aynı sonuçla karşılaşılır. Bu nedenle süre içinde yapılan ilk itirazın belge dosyasıyla birlikte sunulması, sonraki tüm aşamaların zeminini belirler. Dolandırıcılık mağduru olarak parası başka hesaba geçen kişilerin ise ayrı bir yol izleyerek şikâyetle birlikte para hareketinin izlenmesini ve iade talebini gündeme getirmesi gerekir.
Finansal tedbirler, ticari faaliyeti kısa sürede durma noktasına getirebildiğinden hız kritik önemdedir. İşlemin kaynağını öğrendiğiniz anda belge dosyasını hazırlayıp itiraz süresini takvime almanız, sonraki aşamalarda elinizi belirgin biçimde güçlendirir.