Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin bir anda kesilmesi, çoğu kişi için ilk kez karşılaşılan bir durumdur. Uygulamada bu kısıt, şüpheli işlem bildirimi sonrası idari bir tedbirden ya da bir ceza soruşturması kapsamında verilen koruma tedbiri kararından kaynaklanabilir. İkisi arasındaki fark, izlenecek yolu tümüyle değiştirir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin hükümleri, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına yönelik düzenlemeleriyle birlikte değerlendirilir.
Önce Kısıtın Kaynağını Belirleyin
- Bankadan alınacak yazılı bilgi, işlemin hangi merci kararına dayandığını gösterir; bu bilgi olmadan yapılan başvuru çoğunlukla yanlış mercie gider.
- Bir soruşturma kapsamında el koyma veya hesaplara tedbir kararı varsa, karara karşı itiraz yolu ve mercii karar metninde gösterilir.
- Kısıt yalnızca belirli bir tutar veya işlem üzerindeyse, hesabın tamamının kullanılamaz hâle gelmesi ayrıca tartışılabilir.
- Kripto platformlarında uygulanan iç kısıtlar ile resmi karara dayalı kısıtlar birbirinden ayrılmalıdır.
Delil Paketleme: Paranın Hikâyesini Kurmak
Bu dosyalarda savunmanın merkezinde tek bir soru vardır: söz konusu varlık nereden geldi? Bu sorunun cevabı anlatıyla değil, kesintisiz bir belge zinciriyle verilir. Paketin içinde şunlar bulunmalıdır:
- Gelirin kaynağını gösteren belgeler: maaş bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir kayıtları, kâr payı kararları.
- İşlem geçmişi: hesap ekstreleri, transfer açıklamaları, karşı taraf bilgileri ve varsa fatura eşleşmeleri.
- Kripto işlemlerinde platform işlem raporu, cüzdan adresleri ve giriş çıkış hareketlerinin tarih sırasına dizilmiş dökümü.
- Vergisel uyum belgeleri: beyannameler ve tahakkuk kayıtları.
- İşlemin ticari gerekçesini açıklayan yazışmalar ve sözleşmeler.
Belgelerin tek tek sunulması yerine, her transferin karşısına dayanağının yazıldığı bir eşleştirme tablosu hazırlanması, incelemeyi yürüten merciin işini kolaylaştırır ve dosyanın erken çözülmesine yardımcı olur.
İtirazda Zamanın Değeri
Koruma tedbiri kararlarına karşı itiraz süreleri kısadır ve karar tebliğ edildiği ya da öğrenildiği andan itibaren işler. Süre kaçırıldığında tedbirin kaldırılması yalnızca değişen koşullara dayalı yeni bir taleple mümkün olabilir; bu da uygulamada aylara yayılabilir. Bu nedenle belge toplama işi itiraz süresini bekletmemeli, itiraz dilekçesi verildikten sonra ek belge sunulacağı ayrıca belirtilmelidir.
Dikkat Edilecek Diğer Nokta
Kısıt döneminde yapılan açıklamalar, özellikle üçüncü kişiler adına işlem yapıldığı yönündeki beyanlar, ilerleyen aşamada aleyhe yorumlanabilir. Bu nedenle beyanların hukuki sonucu değerlendirilmeden verilmemesi önemlidir. Dosyanın niteliği ve kısıtın dayanağına göre izlenecek yol değişeceğinden, karar metni ve banka yazışmalarıyla birlikte hukuki destek alınması önerilir.