Kripto varlıklarla ilgili uyuşmazlıklarda iki farklı mağduriyet iç içe geçer: parasını kaptıran yatırımcı ile, bir başkasının parası hesabına geçtiği için hesabı bloke edilen kişi. Kripto dolandırıcılık dosyalarında her iki tarafın da izleyeceği yol, blokenin kaynağına göre tamamen değişir. Bu rehber, blokeyi kimin koyduğunu tespit etmekten başlayarak itirazın mercilerini ve dar süreleri ele alır.
Önce Teşhis: Blokenin Kaynağı Nedir?
Hesap üzerindeki kısıtlama üç ayrı kaynaktan doğabilir. Birincisi, ceza soruşturması kapsamında hâkim tarafından verilen elkoyma ya da malvarlığına ilişkin koruma tedbiri kararıdır. İkincisi, 5549 sayılı Kanun kapsamında yürütülen inceleme sonrasında uygulanan işlem kısıtıdır. Üçüncüsü ise bankanın ya da hizmet sağlayıcının kendi sözleşmesel risk politikası gereği koyduğu geçici kısıttır. Bu üçünün itiraz yolu, süresi ve muhatabı birbirinden farklıdır; teşhis yapılmadan yazılan dilekçe boşa gider. İlk iş, ilgili kuruluştan kısıtın dayanağının ve karar numarasının yazılı olarak istenmesidir.
Hâkim Kararına İtiraz: Yedi Günlük Pencere
Ceza muhakemesinde koruma tedbiri kararlarına karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde yapılır. Bu süre kısa olduğu gibi, öğrenme anının belgelenmesi de itiraz edenin yükündedir. İtiraz dilekçesinde soyut biçimde "mağdur değilim" demek yerine, hesaba giren tutarın hangi meşru işlemden kaynaklandığının belge zinciriyle ortaya konulması gerekir: alım satım kayıtları, platform ekstresi, karşı tarafla yazışmalar ve fatura ya da sözleşme örnekleri.
Yatırımcı Tarafında: Suç Duyurusu ve Paranın İzi
Kaybı yaşayan yatırımcı bakımından öncelik, transferin gittiği hesapların tespiti ve bakiyenin dağılmadan dondurulmasıdır. Bu nedenle suç duyurusu dilekçesinde yalnızca fiilin anlatılması yeterli değildir; para akışının izlenmesi ve ilgili hesaplar üzerinde tedbir uygulanması ayrıca ve açıkça talep edilmelidir. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin TCK hükümleri kapsamında yürüyen soruşturmalarda, zincirin sonraki halkalarındaki hesaplar da inceleme alanına girebilir.
Yetki: Hangi Yerin Savcılığı ve Mahkemesi
Ceza yönünden kural, suçun işlendiği yer savcılığının yetkili olmasıdır; ancak çevrimiçi platformlar üzerinden gerçekleşen fiillerde mağdurun bulunduğu yere yapılan başvuru da işlem görür ve gerekirse yetkili yere gönderilir. Alacağın iadesi hukuk yoluyla isteniyorsa görev ve yetki, tarafların sıfatına göre belirlenir; taraflardan biri tacir ve iş ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi, aksi halde asliye hukuk mahkemesi devreye girer. Sermaye piyasası mevzuatı kapsamında yetkilendirilmiş bir hizmet sağlayıcı söz konusuysa, ilgili düzenleyici kuruma yapılacak bildirim de paralel olarak değerlendirilmelidir.
İlk Günün İş Listesi
- Kısıtın dayanağı yazılı olarak talep edilir ve tebliğ tarihi kaydedilir.
- Tüm transfer kayıtları, cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri tek dosyada toplanır.
- Yedi günlük itiraz süresi takvime işlenir ve son gün beklenmez.
- Ceza ve hukuk yolları arasındaki delil paylaşımı planlanır.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; işlemin yapıldığı platformun statüsü ve kararın türü sonucu belirgin şekilde değiştirir. Süre penceresi çok dar olduğundan, dayanağı öğrendiğiniz anda hukuki destek almanız önem taşır.