İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, çoğu zaman haklılığı değil hızıdır. İİK, farklı işlemler için birbirine benzeyen ama sonuçları taban tabana zıt olan yollar öngörür; bunları karıştırmak, yalnızca yedi gün süren pencerenin kapanmasına yol açar. Haciz aşamasına ilişkin bu rehber, hangi işleme karşı nereye ve ne zaman başvurulacağını ayrıştırır.
İtiraz ile Şikâyetin Farkı
İtiraz, takibin dayanağı olan borcun kendisine ya da imzaya yöneliktir ve icra dairesine yapılır. Şikâyet ise icra müdürlüğünün yaptığı bir işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla icra mahkemesine yöneltilir. Ödeme emrine icra mahkemesine verilen "itiraz" dilekçesi ya da hatalı bir haciz işlemine icra dairesine yapılan başvuru, doğru merci bulunana kadar süreyi tüketir. İlk soru her zaman şudur: itiraz ettiğim şey borcun kendisi mi, yoksa memurun işlemi mi?
Ödeme Emrine İtiraz: Yedi Gün
İlamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde borca, faize veya imzaya itiraz edilebilir. Yetki itirazının da aynı süre içinde ve esasa ilişkin itirazla birlikte ileri sürülmesi gerekir; sonradan yapılan yetki itirazı dinlenmez. İtiraz takibi durdurur ve alacaklıyı harekete geçmek zorunda bırakır. Kambiyo senetlerine mahsus takipte ise rejim farklıdır: itiraz icra mahkemesine yapılır, süresi daha kısadır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz.
Alacaklının Takvimi: Altı Ay ve Bir Yıl
İtiraz üzerine duran takipte alacaklı iki yoldan birini seçer. Elindeki belge niteliği elverişliyse itirazın kaldırılması için icra mahkemesine başvurur; bu talebin itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde yapılması gerekir. Genel mahkemede itirazın iptali davası açılacaksa süre bir yıldır. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırıldığında alacak ortadan kalkmaz ama takip düşer ve her şeye yeniden başlanır.
Üçüncü Kişiler: Haciz İhbarnamesi ve İstihkak
Borçlunun üçüncü kişideki alacağı ya da malı için gönderilen haciz ihbarnamesine, tebliğden itibaren yedi gün içinde itiraz edilmezse alacak zimmette sayılır. Bu, üçüncü kişiler bakımından ciddi bir sorumluluk doğurur ve süresinde verilmeyen cevap sonradan telafi edilemez. Haczedilen malın kendisine ait olduğunu ileri süren kişinin istihkak iddiası da benzer biçimde dar bir süreye tabidir ve iddianın haciz sırasında veya öğrenmeden itibaren geciktirilmeden bildirilmesi gerekir.
Süresiz Şikâyet Halleri
Kural yedi günlük süre olmakla birlikte, bir hakkın yerine getirilmemesi ya da sebepsiz sürüncemede bırakılması hallerinde şikâyet süreye tabi değildir. Aynı şekilde kamu düzenine aykırı işlemler her zaman şikâyet konusu yapılabilir. Emekli maaşı, asgari ücretin belirli bir kısmı veya haczi kanunen yasak eşyalar üzerindeki hatalı hacizler bu kapsamda değerlendirilebilir; bu nedenle yedi günü geçirmiş olmak her durumda yolun kapandığı anlamına gelmez.
Tebligat Tarihinden Sonraki İlk İş
- Tebliğ mazbatasındaki tarih ve tebliğ şekli kontrol edilir; usulsüz tebligat ayrı bir başvuru sebebidir.
- Takibin türü (ilamlı, ilamsız, kambiyo) belirlenir; süreler buna göre hesaplanır.
- İtiraz mı şikâyet mi gerektiği, işlemin niteliğine göre seçilir.
- Haczedilemezlik iddiası varsa dayanak belgeler önceden hazırlanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; takip türü ve dosyanın aşaması süreleri değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştığı gün hukuki destek almanız, dar süre pencerelerini kaybetmemeniz açısından önemlidir.