Banka hesabına veya kripto varlık platformundaki bakiyeye erişimin aniden kesilmesi, çoğu kişi için ilk anda bir bankacılık sorunu gibi görünür. Oysa 5411, 5549, TCK 282 ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler ekseninde bakıldığında, blokenin kaynağı hangi mercie başvurulacağını doğrudan belirler. Yanlış kapı çalındığında kaybedilen sadece zaman değil, itiraz süresinin kendisidir.
Önce Blokenin Kaynağını Tespit Edin
Uygulamada birbirine karıştırılan üç farklı durum vardır: kurumun kendi iç kontrol ve şüpheli işlem bildirimi süreci kapsamında uyguladığı geçici kısıtlama; idari nitelikte alınan tedbir; ve soruşturma kapsamında adli mercilerce verilen elkoyma kararı. Bu üçünün itiraz yolu aynı değildir. Bankaya yazılan dilekçe, adli bir karara karşı hukuki sonuç doğurmaz; aynı şekilde adli mercie yapılan başvuru, tamamen ticari bir sözleşme kısıtlamasını çözmez. Bu nedenle ilk adım, kurumdan blokenin dayanağının yazılı olarak istenmesidir.
İtiraz Mercii ve Süre İlişkisi
Soruşturma kapsamındaki koruma tedbirlerine karşı itiraz, kanunda öngörülen kısa süreler içinde yapılır ve bu süreler öğrenme ya da tebliğ tarihine bağlanır. İdari işlem niteliğindeki tedbirlerde ise yargı yolu idari yargıdır ve dava açma süresi ayrı işler. Aynı dosyada iki hattın birlikte bulunması mümkündür; birine odaklanırken diğerinin süresi sessizce dolabilir. Bu yüzden blokenin öğrenildiği gün, hangi yola hangi tarihe kadar başvurulacağı yazılı olarak not edilmelidir.
İşlemin Kaynağını Açıklayan Belge Zinciri
- Paranın giriş kaynağı: satış sözleşmesi, fatura, maaş bordrosu, miras veya tapu kaydı.
- Kripto tarafında yatırma-çekme geçmişi, cüzdan adresleri ve platform işlem dökümleri.
- Karşı tarafla yazışmalar; özellikle üçüncü kişiden gelen transferlerde ilişkinin açıklanması.
- Vergisel beyan ve banka dekontlarının tarih uyumu.
En Sık Yapılan Hatalar
- Blokenin kaldırılmasını beklerken itiraz süresini tüketmek.
- Yalnız sözlü görüşmeye güvenip yazılı başvuru yapmamak.
- Açıklamayı belgesiz metinle sunmak; savunmanın belge zinciriyle desteklenmemesi.
- Aynı hesap üzerinde yeni işlem denemeleriyle tabloyu karmaşıklaştırmak.
Süre Baskısı Altında Öncelik Sırası
Kısıtlı zamanda önce itiraz dilekçesinin süresinde verilmesi, ardından belge tamamlaması yapılması genellikle daha güvenlidir. Eksik belgeyle de olsa süresinde yapılan başvuru sonradan güçlendirilebilirken, süresi geçen eksiksiz bir dosya çoğu zaman değerlendirilmez.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir; her blokenin dayanağı ve dolayısıyla izlenecek yol farklıdır. Hesabınızdaki kısıtlamanın hangi işleme dayandığını ve hangi süreye tabi olduğunu belirlemek için ivedilikle hukuki değerlendirme almanız gerekir.